Lesona 2: Tsy manaiky ny hitsahatra

    Hodinihina mandritra ny herinandro: Nom. 11:1-33, Nom. 12:1-13, Nom. 13:27-33, Nom. 14:1-23, 1 Kor. 10:1-11, Nom. 14:39-45. 
    Tsianjery: "Ary izany dia nanjo azy rehetra mba ho anatra, sady voasoratra izany ho fananarana antsika izay niharan'ny faran'izao tontolo izao." - 1 Kôr. 10:11. 

    Nandritra ny taonjato maro dia betsaka ny olona no nahatsikaritra toetra hafahafa sy taitaitra teo amin'ny alika sy ireo biby fiompy hafa mialoha ny horohorontany lehibe.

    Ankehitriny dia manambara ny mpahay siansa fa ireny biby ireny dia mahatsapa ny onja voalohany ateraky ny horohorontany, dia ilay mialoha ny onja faharoa izay mampihovitrovitra ny tany. Inoana fa izany no nahatonga ireo biby ireo naneho fihetsika very hevitra sy feno tebiteby mialoha indrindra ny horohorontany. Ny elefanta ohatra dia afaka mandre onjam-peo iva dia iva sy ny fipararetra voalohany ateraky ny fifandonan-javatra, izay tsy ren'ny olombelona. 

    Minitra vitsy talohan'ilay horohorontany nirefy 5,8 (fandrefesana richter) tao Washington, D.C., dia nanomboka naneho fihetsika hafahafa ny sasany tamin'ireo biby tao amin'ny valan-javaboary "Smithsonian Institution's National Zoo". Anisan'izany ny gidro izay nanomboka nihiakiaka 15 minitra teo ho eo mialoha ilay horohorontany.

    Hijery ohatra vitsivitsy ny amin'ny tebiteby hafahafa mahazo ny olombelona isika amin'ity herinandro ity. Tsy mba vokatry ny loza voajanahary ho avy toy ny horohorontany anefa izany, fa vokatry ny fahotana fototry ny olombelona lavo, izay tsy mba niantehitra tamin'Izay atolotr'i Kristy ho an'ny olona rehetra manatona Azy amim-pinoana sy fankatoavana. 

    Mety ho feno tebiteby sy ketraka ny fon'ny Isiraely raha niala avy teo Sinay ho any Kanana izy ireo. Efa nihoatra ny herintaona izay no nandaozany an'i Egipta (Nom. 1:1). Efa hiditra ao amin'ilay Tany nampanantenaina izy ireo. Natao ny fanisam-bahoaka ary napetraka ny fandaminana. Nanatri-maso ny fanehoana mahagagan'ny fankasitrahan'Andriamanitra sy ny fanatrehany izy ireo. Kanefa tao amin'ny toerana voalohany nahatongavany taorian'ny Sinay dia velon-taraina sahady izy ireo.

    Vakio ny Nom. 11:1-15. Momba ny inona no nitarainan'ny Isiraelita? 

    Manina ny hena mbamin'ny voatango sy tongolo samy hafa karazana tany Egipta ny Isiraelita. "Enga anie ka hisy hanome hena hohaninay! Tsaroanay ny hazandrano izay nohaninay, maimaim-poana tany Egypta mbamin'ny voatango sy tongolo samy hafa karazana. Fa izao dia maina ny ainay: tsy misy na inona na inona eto imasonay afa-tsy ny mana ihany"! - Nom. 11:4-6. Manana aretim-pitadidiana koa angamba izy ireo matoa tsaroany ireo sakafo tany Egipta fa hadinony kosa ny fanandevozana sy fahoriana mafy indrindra nihatra taminy tany! (Ampitahao Eks. 1). 

    Herintaona mahery no nanomezan'Andriamanitra azy ireo mana ho sakafony, kanefa mbola feno ahiahy ihany izy ireo ary nitady zavatra hafa. Na i Mosesy aza tohina noho izany. Tsy mora ny mitarika vondron'olona be ahiahy. Fantatr'i Mosesy anefa ilay tokony hitodihany, "Nahoana no dia nasianao ratsy ny mpanomponao? Ary nahoana no tsy nahita fitia eo imasonao aho, ka nampitondrainao enta-mavesatra, dia ity firenena rehetra ity?" - Nom. 11:11.

    Ahoana no namalian'Andriamanitra izany fitarainana izany, vakio ny Nom. 11:16-33. 

    Tsy mba odian'Andriamanitra tsy hita tsy akory ny zavatra ilantsika rehefa miahiahy isika. Ny Isiraely izao dia nomeny papelika mba hahafa-po ny faniriany hena. Kanefa tsy dia hena loatra no nirin'ny Isiraely. Rehefa sorena sy mitebiteby isika, ny maha-tezitra antsika matetika dia tsy ilay tena antony nahatonga ny olana fa izay nanetsika ilay fahatezerana fotsiny. Manohitra isika satria misy olana lalina kokoa mahazo antsika, izay misy akony any amin'ny fototr'ilay fifandraisantsika. Tsy nanaiky ny fitarihan'Andriamanitra ny Isiraely, ary tokony hitandrina isika tsy hanao izany koa na inona na inona toe-java-mitranga amintsika, satria mora tokoa, tsy araka ny fiheverantsika azy, ny ho tonga amin'izany.

    Rehefa mahatsiaro ny lasa isika, nahoana no mora tokoa ny mihevitra izany ho tsara kokoa noho izay tena niseho marina? 

    Vakio Nom. 12:1-3. Inona no naha-tezitra Miriama sy Arona? Voalaza fa ilay vehivavy kosita vadin'i Mosesy no tsy nahafaly an'i Miriama sy Arôna. Zipora dia vahiny avy any Midiana (Eks. 3:1).

    Na dia eo amin'ireo olona "ambony indrindra" amin'ny Isiraely aza dia ahitana ny toetra maha-mpanota sy lavo antsika olombelona, ary ratsy tokoa ny fahitana izany. (Sa tsy izany?).

    Mampiseho mazava anefa ny Baiboly fa fialantsiny ihany ny an'i Miriama sy Arôna. Ny tena nampitaraina azy ireo dia ny amin'ny fanomezam-pahasoavan'ny faminaniana. Ao amin'ny toko 11 dia nasain'Andriamanitra naka fitopolo lahy amin'ny loholon'ny Isiraely i Mosesy mba hiara-mitondra ny firenena aminy (Nom. 11:16,17,24,25). Nitana anjara toerana lehibe teo amin'ny fitarihana koa i Arôna sy Miriama (Eks; 4:13-15, Mika 6:4), saingy izao izy ireo dia nahatsapa ho tandindomin-doza noho ny fivoaran'ilay fitondrana vaovao ha nanao hoe: "Moa Mosesy ihany va no efa nitenenan'i Jehôvah ? Tsy izahay koa va no nitenenany?" - Nom. 12:2.

    Inona no navalin'i Jehôvah  izany fitarainany izany? Vakio Nom. 12:4-13. Araka ny hevitrao, nahoana Andriamanitra no namaly tamin'ny fomba hentitra toy izany? Ny nanononana an'i Miriama mialoha an'i Arôna dia midika fa izy no mety ho nanome tsiny voalohany an'i Mosesy.

    Tamin'io fotoana io i Arona dia efa nanao fanompoana tamin'ny maha-mpisoronaben'ny Isiraely azy. Raha toa tratry ny habokana izy dia tsy ho afaka niditra tao amin'ny fitoerana masina mba hanao fanompoana ho an'ny vahoaka. Ny habokana vetivety namelezan'Andriamanitra an'i Miriama dia maneho ny tsy fahafalian'Andriamanitra tokoa tamin'izy mianadahy, ary nandrisika fiovan-toetra izay nilain'ity ankohonana ity. Ny fitalahoan'i Arona ho an'i Miriama dia manambara fa diso koa izy (Nom. 12:11), ary tsy mitsikera sy mitebiteby intsony no ahitantsika azy eto fa mitalaho ho an'i Miriama, ary i Mosesy kosa mifona ho an'i Miriama (Nom. 12:11-13).

    Na dia mora tokoa aza ny mitsikera ny fomba fitantanana ao am-piangonana na amin'ny lafiny inona na inona, tsy hahatsara lavitra ny fiangonantsika sy ny fiainam-panahintsika ve ny mivavaka ho an'ireo mpitondra antsika fa tsy ny mitaraina, na dia tsy mifanara-tsaina amin'izy ireo aza isika? 

    Tsara fiantombohana ity tantara ity. Tonga teo amoron'ny Kanana ihany ny Isiraelita, ary mpisafo tany 12 no nalefa hizaha ny toerana. Mahavariana tokoa ny tatitra nataon'izy ireo. 

    Vakio ny tatitra natan'ireo mpisafo tany ao amin'ny Nom. 13:27-33. Lafiny inona no nandiso fanantenana ny Isiraelita?

    Na teo aza ny fanazavana avy amin'i Kaleba dia tsy naharesy tohika ny hevitry ny maro izay niroaroa saina sy nisalasala izany. Tsy vonona haka izay nampanantenain'Andriamanitra azy ny Isiraely. Niahiahy tao am-pony izy ireo, ary nifidy ny fitolokoana sy ny fimonomononana toy izay ny handroso sy hibata ny fandresena.

    Sarotra ny mandeha amim-pinoana rehefa feno ahiahy ny fo. Tsy eo amin'ny fihetseham-po ihany no misy akony ny fitebitebena. Manambara ny mpahay siansa fa rehefa tsy ampy ny fitsaharana (anisan'izany ny torimaso) dia manjary manao safidy ratsy ny olona, izay mitarika ho amin'ny hatavezana sy ny fiankinan-doha maro samihafa, ary alahelo sy fanahiana be kokoa. 

    Vakio ny Nom. 14:1-10. Inona no nitranga manaraka?

    Niharatsy hatrany ny toe-javatra. Tsy nisy nihaino ny antson'i Kaleba hoe: "Fa aza miodina amin'i Jehôvah hianareo" - Nom. 14:9, ary niomana hitora-bato ireo mpitarika azy ny vahoaka manontolo. Mitarika ho amin'ny fikomiana ny fanahiana, ary fahafatesana no hiafaran'ny fikomiana. 

    "Ka dia tsy niahotra akory izy ireo (ireo mpisafo tany tsy mahatoky) niampanga mafy an'i Kaleba sy Josoa. Avy hatrany dia nisy niantso, mba hotoraham-bato izy roa lahy, ka toy ny adala ny valalabemandry, nanangona ny fitorahana isan-karazany, sady nikiakiaka toy ny romotra hamely azy. Nilatsaka teny an-tanany anefa ny vato tamin'io fotoana io. Nisy fahanginana lehibe ary nangovitry ny tahotra ny vahoaka. Tonga nisalovana Andriamanitra mba hampitsahatra ny fikasany to hamono. Hitan'ny olona rehetra nanazava tampoka ny Tabernakely tamin'ny afo midedadeda ny voninahitry ny fanantrehany. Andriamanitra mahery lavitra noho izy ireo no niteny, ka tsy nisy na iza na iza mbola sahy nanohitra ihany. Raiki-tahotra ireo mpisafo tany mpamitak

    Inona no tombontsoa omen'Andriamanitra an'i Mosesy manoloana ity fikomiana ity? Vakio Nom. 14:11,12.

    Nambaran'i Jehôvah fa handringana ny Isiraelita Izy ka hanao an'i Mosesy ho rain'ny firenena vaovao. 

    Inona no navalin'i Mosesy ity fanoherana ankitsirano azy sy an'Andriamanitra ity? (Nom. 14:13-19).

    Eto no ahitantsika ny maha-olon'Andriamanitra marina an'i Mosesy. Ny fihetsika nasehony dia nanambara mialoha Ilay Mpanelanelana Izay hivavaka ho an'ireo mpianany tra-pahoriana, 1400 taona taorian'izany (Jao. 17). Eny tokoa, maro ireo teolojianina nahita fa ny nataon'i Mosesy eto dia ohatra maneho izay ataon'i Kristy ho antsika. Tsy iadian-kevitra fa meloka izy ireo, meloka isika, kanefa nivavaka i Mosesy nanao hoe: "araka ny halehiben'ny famindramponao" - Nom. 14:19, mamela re ny helok'ity firenena ity. Tahaka ny nataon'i Jehovah tamin'izany andro izany indrindra, noho ny fanelanelanana nataon'i Mosesy, no ataony ho antsika koa ankehitriny noho ny amin'i Jesôsy , dia noho ny nahafatesany sy nitsanganany tamin'ny maty ary ny fanelanelanana ataony ho antsika. 

    Nivavaka toy izao i Mosesy: "Mifona aminao aho, mamela ny helok'ity firenena ity araka ny halehiben'ny famindramponao, sy araka ny namelanao ny helok'ity firenena ity hatrany Egypta ka mandraka ankehitriny." - Nom. 14:19. Mamely ny fikomiana sy ny fanahiana hatrany amin'ny fotony ny fahasoavana. Manome fiaingana vaovao ny famelan-keloka.

    Misy vidiny anefa izany ary lafo tokoa. Na efa voavela heloka aza ny vahoaka dia tsy maintsy mizaka ny vokatry ny fikomiany, ary dia tsy hiditra ny Tany Nampanantenaina izany taranaka izany. (Nom. 14:20-23).

    Eny tokoa, mbola hamelona azy ireo mandritra ny 38 taona any an'efitra Andriamanitra. Hanome sakafo azy ireo Izy, hiresaka aminy avy ao amin'ny fitoerany masina, ho eo anilany. Kanefa ho faty izy ireo ary taranaka vaovao no hisolo azy sy hahita fitsaharana any amin'ilay Tany Nampanantenaina.

    Toa fitsarana mihatra izany, saingy raha ny marina dia fahasoavana izany. Ataon'ity taranaka ity ahoana moa ny handresy ireo tanàna fanjakana maherin'i Kanana raha mbola tsy matoky Azy izy ireo? Ahoana no hahatonga azy ireo ho fahazavana ho an'ny firenena kanefa izy ireo aza solafaka ao anatin'ny haizina?

    Inona ny lesona mampieritreritra voarainao mikasika ny vokatry ny fahotana na efa voavela aza izany? 

    Inona ireo fitoviana hitanao eo amin'ny firenirenen'ny Isiraely tany an'efitra sy ny fiainan'ny vahoakan'Andriamanitra mialoha indrindra ny fiavian'i Jesôsy fanindroany? (Jereo 1 Kor. 10:1-11.)

    Mirenireny any an'efitra ny vahoakan'Andriamanitra mandritra ny tantara, mitady ilay tany nampanantenaina. Miseho amin'ny endriny maro io efitra io. Ankehitriny izy io dia azo lazaina ho ny fanembantsembanana tsy misy farany avy amin'ny haino aman-jery, ny fanenon'ireo hafatra tonga tsy an-kijanona, ary ny fireondreon'ny fialamboly tsy misy fiafarana. Reseny lahatra isika fa ny fahavetatana voizin'ny horonantsary mamoafady no atao hoe fitiavana, ary ny harena no hamaha ny olantsika. Araka izany, raha azontsika atao ny ho tsara bika kokoa, tanora kokoa, manan-karena kokoa, manintona kokoa, dia ho voavaha ny olantsika rehetra.

    Feno ahiahy tahaka ny Isiraelita isika eo am-pikatsahantsika ny fiadanana, ary matetika any amin'ny toerana tsy izy no itadiavantsika izany.

    Manao ahoana ny fihetsika nasetrin'ny Isiraelita ilay fitsaran'Andriamanitra ao amin'ny Nom. 14:39-45?

    Miavaka tokoa ny fihetsika nasehon'ny Isiraely nanoloana ny fitsaran'Andriamanitra. "Indreto izahay hiakatra ho any amin'ny tany izay nolazain'i Jehovah, fa efa nanota izahay." - Nom. 14:40.

    Ny fanoloran-tena tsy vokatry ny fo marina dia toy ny vakisiny tsy tafiditra tsara araka ny tokony ho izy ka tsy misy fiantraikany amin'ny vatana akory. Ankehitriny ny mpitsabo dia mampirisika ny fanaovana ny vakisiny "Hepatite B" raha vao teraka iray andro monja ny zaza. Fanombohana tsara tokoa izany. Aorian'io vakisiny voalohany io anefa, raha toa tsy misy ny famerenana izany fanindroany sy fanintelony dia tsy misy fiarovana akory entin'izany.

    Ilay fanenenana feno fikomiana nasehon'ny Isiraely ao amin'ny faramparan'ny toko 14 dia nitarika ho amin'ny fahafatesana sy fahadisoam-panantenana. Tsy neken'izy ireo indray mantsy izao ny tari-dalana vaovao avy amin'Andriamanitra ka nanao di-doha niakatra mba hanafika izy ireo kanefa tsy niaraka tamin'ny fiaran'ny fanekena na ny fitarihan'i Mosesy.

    Vidin-dafo tokoa ny fahasahiam-poana; mitondra ho amin'ny fahafatesana izany. Matetika indrindra izany no asesiky ny tahotra. Noho ny fahatahorantsika zavatra iray dia maka fanapahan-kevitra isika, izay anenenantsika any aoriana.

    Saintsaino ny amin'ny fotoana izay nanaovanao zavatra tamim-pinoana sy ny fotoana nanaovanao izany tamim-pahasahiam-poana. Inona no maha-samy hafa tanteraka ireo? 

    "Raha ny fijery azy dia toa nibebaka marina tamin'ny toetra feno fahotana nasehony izy ireo; kanefa ny vokatry ny toetra ratsiny no nampalahelo azy fa tsy ny tsy fahaizany mankasitraka na ny tsy fankatoavany. Rehefa hitany fa tsy niala tamin'ny fanapahan-keviny Andriamanitra, dia nanao an-ditra indray izy ireo ka nilaza fa tsy hiverina any an'efitra. Nozahan'Andriamanitra toetra ilay toa fankatoavan'izy ireo tamin'ny nibaikoany azy hiala amin'ny tanin'ny fahavalony, ary noporofoin'Andriamanitra fa an-kosotra fotsiny izany. Fantatr'izy ireo fa nahavita heloka lehibe izy tamin'ny namelany ny haromotany hifehy azy ka saika namonoany ireo mpisafo tany nitaona azy hankato an'Andriamanitra. Raiki-tahotra noho ny nahavitany heloka mamohehatra sy noho ny loza haterak'izany eo aminy fotsiny izy ireo. Tsy niova ny fony fa niandry izay hahazoany mamelona fikomiana indray. Niharihary izany rehefa nibaiko azy i Mosesy, tamin'ny alalan'ny fahefan'Andriamanitra, mba hiverina any an'efitra." - PP, t. 391.

    "Tsy misy ifandraisany amin'ny fahasahiam-poana anefa ny finoana na dia kely aza. Izay olona manana finoana tena izy ihany no ho voaro amin'ny Fahasahiam-poana. Ny fahasahisahiana mantsy no ala-tahaka ataon'i Satana ny amin'ny finoana. Mitaky ny teny fikasan'Andriamanitra ny finoana, ka mamokatra fankatoavana. Mitaky teny fikasana koa ny fahasahiam-poana, nefa mampiasa izany kosa izy, tahaka izay ataon'i Satana, mba hanalana tsiny ny tsy fankatoavan-dalàna. Tokony ho nitarika ireo ray aman-drenintsika voalohany hatoky ny fitiavan'Andriamanitra ny finoana, sy hankatò ny baikony. Nitarika azy handika ny lalàny kosa ny fahasahisahiana, ka niheverany fa hamonjy azy amin'ny vokatry ny fahotany ny fitiavany lehibe. Tsy finoana ny mitaky ny fankasitrahan'ny lanitra, nefa tsy mety hameno ny fepetra izay hanomezana famindrampo ny tena. Ny finoana tena izy dia miorina eo amin'ny teny fikasana sy ara-tSoratra Masina." - IFM, t. 117. 

    FANONTANIANA HIFANAKALOZAN-KEVITRA :

    1. Ifanakalozy hevitra ny maha-samy hafa ny finoana sy ny fahasahisahiana. Nahoana ny fanafihana ny tany Kanana no noraisina ho fanehoam-pinoana tamin'ny voalohany kanefa nanjary fahasahiam-poana izany rehefa nikiry nanafika ny Isiraelita? Zava-dehibe mampiavaka ny finoana sy ny fahasahiam-poana ny antony manosika sy ny toe-javatra miseho; amin'ny fomba ahoana? 

    2. Saintsaino ny hoe: na efa voavela aza ny helotsika dia matetika no tsy maintsy mizaka ny vokatr'izany isika mandritra ny fiainana. Ahoana no ahafahanao manampy ireo izay sahiran-tsaina noho ny fahafantarany fa voavela ny helony kanefa mbola misy akony ratsy eo amin'ny tenany ihany izany, ary angamba eo amin'ireo malalany aza? 

    Please publish modules in offcanvas position.