Lesona 1: Hadinon'ny Israely ny maha-vahoakan'Andriamanitra azy

Hodinihana mandritry ny herinandro:  Isa. 1.1-9; Isa. 1.10-17; Isa. 1.18; Isa. 1.19-31; Isa. 5.1-7.

Tsianjery :  Avia ary hifandahatra isika, hoy Jehôvah : Na dia tahaka ny jaky aza ny fahotanareo , dia ho fotsy tahaka ny oram-panala, na mangatrakatraka tahaka ny sily aza, dia ho tahaka ny volon'ondry fotsy. Isa.1:18.

Hadino tanteraka. Raha mitondra fiara eo amin’ny làlana teritery sady misy fefim-boly any ambanivohitr’i Irlande ianao dia mety ho voasakan'ny andian’ombivavy hody any amin’ny fonenany rehefa avy niraoka ahitra nikarepodrepoka tsara. Miverina any amin’ny vala namboarin’ny tompony ho azy izy ireo na dia tsy misy mpiandry aza. Fantany tsara ny toerana misy azy sy ny tompony.

Tafasaraka tamin-dreniny ao amin’ny toeram-pivarotana lehibe ny zazalahy kely iray ka mihiakiaka hoe: “tsy hitako ny reniko!” Mety tsy fantatr’io zaza io tsara izay toerana misy azy, na izay misy ny reniny, saingy fantany tsara hoe iza ny reniny na dia marobe aza ny renim-pianakaviana ao anatin’izany toeram- pivarotana izany.

Mampalahelo fa tsy mba tahaka ireo ombivavy any Irlande (na ilay zazalahy kely very) ireo Jiosy, hadinony ny maha-vahoakan’Andriamanitra azy ireo, hadinony ilay Tompony any an-danitra ka very tamin’izany ny maha-vahoakan’ny fanekena azy. “Mandrenesa, ry lanitra, ary mihainoa, ry tany, fa Jehovah no miteny hoe: efa nitaiza sy nahalehibe zaza Aho, kanjo niodina tamiko ireo. Ny omby mahalala ny tompony, ary ny boriky ny fíhinanam-bilon'ny tompony; fa ny Isiraely tsy mahalala, ny oloko tsy misaina -Isa. 1:2,3.

Hojerentsika mandritra ity herinandro ity izay nataon’Andriamanitra mba hamerenana ny olony ho eo Aminy. 

Miantomboka amin'ny fìlazalazana fohy momba ny mpanoratra ("Zanak'i Amôza") ny bokin'i Isaia, ary koa milaza ny amín’ny fomba nahazoany ny hafatra entiny (“fahitana") sy ny lohahevitra resahiny (Joda sy i Jerosalema renivohiny, nandritra ny fotoana nanjakan'ireo mpanjaka efatra). Maneho ireo olona iantefan'ny hafatr'Isaia ihany koa ny lohahevítra, dia ireo olona ao amin’ny fìreneny tamin’ny androny. Niresaka mikasika ny toerana misy azy ireo sy izay hanjo azy amin’ny hoavy i Isaia.

Nandritra ny fotoam-panjakan’ireo mpanjaka efatra voalaza ao amin’ny Isa. 1:1 no niasan' Isaia. Manampy antsika izany hahatakatra fa niantefa tamina mpihaino voafaritra ny hafatra nentiny, ary mifandraika amina tantara sy toe-javatra ara-pôlitikan’ny fotoana voafaritra iray izany. Manondro ny tantara hita ao amin’ny 2 Mpanj. 15, 16, 17, 18, 19, 20 sy ny 2 Tant. 26, 27, 28, 29, 30, 31,32 izany vanim-potoana voafaritra izany.

Vakio ny Isa. 1:2. Inona no votoatin’ny hafafra etoana? Inona no ambaran'i Jehôvah? Ahoana ny fahitana izany hevitra Izany manerana ny Soratra Masina? Azo lazaina amin'ny fiangonana kristianina amin'izao fotoona izao koa ve izany? Hazavao ny valinteninao.

Mariho fa manomboka amin’ny teny hoe: “Mandrenesa, ry lanitra, ary mihainoa, ry tany" (ampitahao amin’ny Deo. 30:19; Deo. 31:28) ny hafatra nentin'i Isaia. Tsy milaza Andriamanitra fa mandre sy mahataka-javatra ny lanitra sy ny tany; tsy izany, fa ataony izany ho fanamafisana ny fanambarany.

Niantso ny anaran'ireo andriamaniny ho vavolombelona ny mpanjaka tany Proche-Orient, toy ny amperora Hetita, rehefa nanao fifanarahana ara-pôlitika tamin’ny mpitondra ambany fahefany; nanao izany izy mba hanamarihana fa ho fantatra ary hofaizina ny fandikana izany fanekena izany. Tsy niantso andriamani-kafa ho vavolombelona kosa Ilay Mpanjakan’ny mpanjaka any an-danitra rehefa nanao fanekena tamin'ny Isiraelita tamin’ny andron'i Mosesy. Amin'ny maha-Andriamanitra marina Azy dia ny lanitra sy ny tany no nantsoiny hanao ìzany asa izany (jereo koa ny Deo. 4:26).

Vakio amim-pahamalinana ny Isa. 1:1-9. Fintino amin'ny andalan-teny fohifohy ny fahotan'i Joda. Moriho manokana ihany koa ny vokatr'izany fahotano izany Inona ihany koa anefa ny fanantenana hìtantsika ao amin’ny Isa. 1:9?

Vakio ny Isa. 1:10. Araka ny hevitrao, nahoana i Isaia no mampiasa ny fanoharana momba an’i Sôdôma sy i Gômôra ao amin’ireo an-dalan-teny ireo? Inona no tian’i Jehovah hambara?

Vakio ny Isa. 1:11-15. Inona no ambaran’i Jehôvah amin’ny vahoaka ao amin’ireo andininy ireo? Nahoana Izy no nandà ny fanatitra atolotry ny olona Azy?

“Feno ran’olona” ireo tànana nanolotra ny fanatitra sy nasandratra tamim-bavaka, izany hoe meloka noho ny herisetra sy fampahoriana ny hafa (Isa. 1:15; Isa. 58:3,4). Naneho fanaovana tsinontsinona Ilay Mpiaro ny Isiraelita rehetra izy ireo raha nampahory ireo olona hafa tao amin’ilay fiarahamonin’ny fanekena. Fahotana natao tamin’Andriamanitra izay fahotana nataon’izy ireo tamin’ny hafa.

Eny tokoa, Andriamanitra no nametraka ny rafitra mahakasika ny fanompoam-pivavahana tokony hataony (Lev. 1 – 16), ary koa nanendry ny tempolin’i Jerosalema ho toerana fanatanterahana izany (1 Mpanj. 8:10,11). Natao hifandraika amin’ny tontolon-kevitry ny fanekena nataon’Andriamanitra tamin’ny vahoakany anefa ireo fombafomba ireo. Ny fanekana nataon’Andriamanitra tamin’ny Isiraely no nahatonga Azy nitoetra tamin’izy ireo tao amin’ny fitoerana masina na ny tempoly. Araka izany, tsy nanan-kery ny fombafombam-pivavahana sy ny vavaka nataon’izy ireo raha tsy notanterahina tamin’ny fahatokiana an’Andriamanitra sy ny fanekeny. Fombam-pivavahana feno lainga no nataon’izay olona nitondra fanatitra kanefa tsy nibebaka tamin’ny asa ratsy nataony tamin’ireo mambra hafa tao amin’ny fiarahamonin’ny fanekena. Sady tsy manan-kery no manjary ota ny fanatitra ataon’izy ireo amin’izany! Ny fombafombam-pivavahana nataony dia maneho azy ho marina, saingy asehon’ny fitondrantenany fa nandika ny fanekena izy ireo.

Vakio ny Isa. 1:16,17. Inona no asain’i Jehôvah ataon’ny olony? Inona no mampitovy ireo andalan-teny ireo, ao amin’io tontolon-kevitra io, amin’izay nambaran’i Jesôsy ao amin’ny Mat. 23:23-28? Inoan ny hafatra natao ho antsika amin’izao andro izao ao amin’ireo andininy ireo sy ao amin’ny tontolon-kevitra anomezana izany?

Vakio ny Isa. 1:18. Rehefa avy nandalina io andalan-teny io ianao dia soraty izay inoanao fa ambaran'Andriamanitra eto (mamakia andininy vitsivitsy manaraka izany mba hahatakaranao ny tontolon-kevitra iray manontolo).

Porofo goavana no nentin'Andriamanitra nanambara ny fahamelohan'ny vahoaka joda tamin'ny nandikany ny fanekena (Isa. 1:2-15), ary niantso azy ireo Izy hiova (Isa. 1:16,17). Maneho ny fisian'ny fanantenana ho azy ireo izany antso izany. Nahoana moa ny mpanao heloka izay mendrika ny hovonoina no asaina miala amin'ny lalany? Ahoana no hahafahan'ny gadra iray voaheloka ho faty hanao izao: "anaro ny mpampahory, omeo rariny ny kamboty, tsarao ny adin'ny mpitondratene? Kanefa rehefa niteny Andriamanitra hoe: "Avia ary hifandahatra isika"- Isa. 1:18, dia hitantsika fa mbola nanao izay ifandaharana amin'ny vahoakany ny Tompo; nataony izay hibebahan'izy ireo sy hialany amin'ny lalan-dratsiny na dia efa tonga ratsy tokoa aza izy ireo.

Nambaran'Andriamanitra tarninlzy ireo fa "ho tonga fotsy ny fahotany mena". Nahoana moa ny fahotana no mena? Satria miloko mena ny "ra" (heloky ny fandatsahan-dra) izay nameno ny tanan'ireo olona ireo (Isa. 1:15). Ny fotsy kosa dia lokon'ny fahadiovana, maneho ny tsy fisian'ny heloky ny fandatsahan-dra. Tian'Andriamanitra ny hanova azy ireo. Izany no karazam-pitenenana nampiasain'i Davida mpanjaka rehefa nitalaho tamin'Andriamanitra ny hamelana ny fahotany noho ny nakany an'i Batseba sy namonoany an'i Oria vadiny izy (vakio ny Sal. 51:7,14). Ny tenin'Andriamanitra ao amin'ny Isa. 1:18 dia maneho fa to hamela ny heloky ny olony Izy!

Ahoana no mahatonga ny fanoloran'Andriamanitra famelan-keloka ho fandresen-dahatra azy ireo hiala amin'ny lalany? Ampitahao ny Isa. 1:18 sy ny Isa. 44:22.

Hitantsika izao ny tanjon'Andriamanitra raha niteny mafy ho fampitandremana ny vahoakany Izy. Tsy natao mba handavana ny olony izany fa mba hamerenana azy ireo ho eo Aminy. Ny fanolorany famelan-keloka no fandresen-dahatra mahery vaika nanohanany ny antso nalefany ho an'ny olony mba hanadio ny tenany amin'ny ratsy fanaony (Isa. 1:16,17). Azon'izy ireo atao ny ho voaovan'ny heriny, noho ny amin'ny famelan-keloka atolony. Hitantsika eto ny voan'ny "fanekena vaovao" ambaran'ny faminaniana ao amin'ny Jer. 31:31-34, izay anehoana ny famelan-keloka ho fototry ny fifandraisana amin'Andriamanitra amin'ny fo vaovao. Ananan-trosa hatrany am-piandohana isika, trosa izay tsy ho voaloantsika na oviana na oviana. Rehefa manetry tena kosa isika ka miaiky fa mila famelan-keloka dia vonona ny handray ny zava-drehetra izay azon'Andriamanitra omena.

Vakio ny Isa. 1:19-31. Inona ny Iohahevitra resahina eto izay hita manerana ny Baiboly?

Tsara ny manamarika ny firafitra ara-lojikan'ny Isa. 1:19,20: raha misafidy ny hanaiky sy hankatò an'Andriamanitra ny vahoaka dia hihinana ny voka-tsoa amin'ny tany (Isa. 1:19). Raha manda tsy handray ny famelan-keloka atolony sy ny fanarenany kosa izy ireo ka mikomy Aminy dia ho lanin'ny sabatra (Isa. 1:20). Azy ny safidy. Miankina amin'ny safidy, araka izany, ny fitahiana na ozona ao amin'io andininy io.

Averin'ny Isa. 1 sy ampihariny ny teny nataon'i Mosesy izay voarakitra ao amin'ny Deo. 30:19 tamin'ny fotoana nanaovan'Andriamanitra fanekena tamin'ny firenena Isiraely: "Miantso ny lanitra sy ny tany aho anio ho vavolombelona aminareo fa efa nataoko teo anoloanao ny fiainana sy ny fahafatesana ary ny fitahiana sy ny fanozonana".

Jereo ny teny nataon'i Mosesy. Mariho fa tsy misy ny eo antenantenany, fa fiainana na fahafatesana, fitahiana na ozona. Nahoana, araka ny hevitrao, no iray amin'ireo ihany no azontsika safidina? Nahoana no tsy misy ny karazana marimaritra iraisana?

Mamintina ireo fampitandremana sy fitahiana ary ozona izay voalaza any amin'ny faran'ny fanekena ao amin'ny Deo. 27, 28 , 29 , 30 ny tenin'i Mosesy (ampitahao amin'ny Lev. 26). Ireto efatra ireto no mandrafitra izany fanekena izany: (1) fitantarana ny zavatra nataon'Andriamanitra ho azy ireo, (2) fepetra na baiko tsy maintsy arahina mba hihazonana ny fanekena, (3) fiantsoana vavolombelona ary (4) ny fitahiana sy ny ozona hampitandremana ny olona ny amin'izay hitranga raha toa izy mandika ireo fepetry ny fanekena.

Hitan'ny mpandinika fa miseho araka izany filaharana izany ireo singa ireo ao amin'ny fifanarahana ara-pOlitika teo amin'ny vahoaka tsy Isiraelita, toy ny Hetita. Araka izany, mba hampitoetra ny fanekena izay nataon'Andriamanitra tamin'ny Isiraelita dia nampiasa endri-javatra iray izay takatr'izy ireo Izy. Ary nataony ny fomba rehetra hahatakaran'izy ireo ny toetoetra sy ny vokatry ny fifandraisana ety izay nosafidin'izy ireo iainana. Mahatalanjona ny tombontsoa marobe avy amin'izany fanekena izany, saingy hitotongana ho amin'ny ratsy indrindra ny toe-javatra raha toa ka mandika ny fanekena ny Isiraely.

Nanao ahoana ny niainanao ny fitsipiky ny fitahiana sy ny ozona araka izay hita etsy ambony, teo amin'ny fiainana maha-Kristianina anao?

Vakio ny hira ao amin'ny andininy etsy ambony. Inona ny hevitr'io fanoharana io?

Any amin'ny faran'ny fanoharana, and.7, vao hazavain'Andriamanitra ny hevitr'izany. Mampiasa fanoharana Izy hanampiana ny olona handini-tena mba hiaikeny marina ny toerana misy azy. Nampiasa izany fomba izany koa Andriamanitra tamin'i Davida mpanjaka (jereo ny 2 Sam. 12:1-13). Maneho ny fihetsehampony manoloana ny olony Andriamanitra amin'ny fiantsoana izany fanoharana izany hoe: "hiram-pitiavana" (dikanteny anglisy NRSV). Ny toetrany amin'ny maha-fitiavana Azy no fototry ny fifandraisany amin'izy ireo (1 Jao. 4:8), ary miandry ny fitiavan'izy ireo koa Izy ho setrin'izany. Tsy "voaloboka" anefa no azony fa "voalobo-dratsy" izay midika hoe "zavatra ratsy fofona" amin'ny teny hebreo.

Inona no tian'Andriamanitra hambara ao amin'ny Isa. 5:4 manao hoe: "Inona moa no mbola azo natao tamin'ny tanimboaloboko, ka tsy efa nataoko taminy?"

Izao no ambaran'Andriamanitra ao amin'ny andininy manaraka: "Koa noho izany dia aoka hambarako anareio izay hataoko amin'ny tanimboaloboko:"Hesoriko ny fefy tsilony, ka dia holevonina izy; ary harodako ny fefy vatony, ka dia ho voahitsakitsaka izy; ary hataoko simba dia simba izy" - and. 5,6.

Tsy manaisotra antsika tsy hikambana Aminy avy hatrany Andriamanitra, ka manala ny fiarovany ary mandringana antsika rehefa manota isika. Amim-paharetana no anomezany antsika fotoana mba handraisantsika famelan-keloka (jereo ny 2 Pet. 3:9). Tsy manilika izay rehetra manda ny antsony Izy fa miantso hatrany raha mbola misy ny fanantenana ny hanekentsika izany. Tsy mora mandray ny "tsia" ho valinteny Izy satria fantany fa tsy mahay isika ary voafitaky ny fahotana. Rehefa tsy mahazo vokatra amin'izany kosa Izy dia manaiky ny safidintsika amin'ny farany, ka mamela antsika hitoetra eo amin'ny lalana izay nofidintsika (jereo ny Apôk. 22:11).

Rehefa mikiry mandà ny antso alefan'Andriamanitra amin'ny alalan'ny Fanahiny isika dia ho tonga amin'ny teboka tsy azo iverenana intsony (Mat. 12:31,32). Mampidi-doza ny fiodinana amin'i Kristy (Heb. 6:4-6). Tsy misy azon'Andriamanitra atao anefa noho ny fanajany ny safidintsika malalaka.

Raiso ny hevitra hita ao amin'ny Isa. 5:4 ny amin'ny hoe "Inona moa no mbola azo natao tamin'ny tanimboaloboko (...)?" ary jereo araka ny hevitry ny hazo fijaliana izay nanolorany ny tenany ho sorona noho ny fahotantsika, ka nanefany ny vidin'ny fandikantsika ny lalany tamin'ny nofony. Inona moa no azony atao ho antsika mihoatra noho izay nataony teo amin'ny hazo fijaliana? Manome antsika antoka ho amin'ny famonjena sy mandrisika antsika hibebaka sy hiala amin'ny lalantsika ny fitoerana eo amin'ny hazo fijaliana; amin'ny fomba ahoana?

Izao no nosoratan'i Ellen White mikasika ny Isa. 1:4: "Nisaraka tamin'Andriamanitra ireo nitonona ho vahoakany ka very tamin'izany ny fahendreny ary simba ny fahatakarany. Tsy nahajery lavitra izy ireo satria hadinony fa efa nodiovina tamin'ny fahotany taloha izy. Nandeha tsy nanam-pitsaharana izy ary tsy nanana antoka tao anatin'ny haizina, nikaroka izay hamafana ao an-tsainy ny fahatsiarovana ny fahafahana sy ny fahazoana antoka ary ny fifaliana niainany tany aloha. Latsaka tao anatin'ny fahadalana sahisahy sy feno avonavona izy ireo, ary koa nanohitra ny fitantanan'Andriamanitra sy nampitombo ny heloka efa nitambaby taminy. Nohenoiny ny fiampangana nataon'i Satana mikasika ny toetran'Andriamanitra, ka nasehony ho toy ny tsy mahay mamindra fo sy mamela heloka Andriamanitra." - SDABC, b. 4, t. 1137.

Fanontaniana hifanakalozan-jevitra : 

1. Ahoana no hahafahanao "misasa ka manadio ny tenanao"? Inona no tian'izany teny izany hambara? (jereo ny Fil. 2:12,13)

2. Ahoana no nanamboaran'i Jesôsy sy nanitarany ary nampiharany ilay hiram-pitiavana momba ny tanim-boaloboka? Mat. 21:33-45; Mar. 12:1-12; Lio. 20:9-19. Inona ny lesona omen'io tantara io antsika amin'ny maha-Advantista antsika?

3. Inona no ifandraisan'ny famelan-keloka atolotr'Andriamanitra sy ny fanovana ataony eo amin'ny fiainantsika? Iza no mandeha aloha: ny fanovana izay vao ny famelan-keloka, sa ny famelan-keloka izay vao ny fanovana? Nahoana no zava-dehibe ny fahafantarana izay mandeha aloha amin'ireo?

4. Ambaran'i Ellen G. White etsy ambony to nanohitra "ny fitantanan'Andriamanitra" ny olona. Inona no hevitr'izany?

Famintinana: Rehefa nanadino an'Andriamanitra ny vahoakany ka nanamaivana ireo fitahiany nampahatsiahiviny azy ireo fa ampamoahina izy noho ny amin'ny fanekena nifanaovany taminy. Tamin'ny famindrampo no nampahafantarany azy ireo ny toerana misy azy sy nampitandremany momba ny vokatra mandoza ateraky ny fialana amin'ny fiarovany. Nananatra azy ireo lzy hamela Azy hanasitrana sy hanadio azy.