Lesona 2: Ny niavian’ny Baiboly sy ny toetoetrany

Hodinihina mandritra ny herinandro: 2 Pet. 1:19-21; 2 Tim. 3:16; Eks. 34:27; Lio. 1:14; Heb. 11:3,6.

Tsianjery: "Ary noho izany izahay koa dia tsy mitsahatra misaotra an'Andriamanitra, satria rehefa nandray ny tenin'Andriamanitra izay notorinay hianareo, dia tsy noraisinareo ho tenin'olona, fa araka izay marina, dia ny tenin'Andriamanitra, izay miasa ao anatinareo izay mino koa." - 1 Tes. 2:13. 

MISY FIANTRAIKANY LEHBE eo amin'ny anjara asa tanan'ny Baiboly eo amin'ny fiainantsika sy eo amin'ny fiangonana an-kapobeny ny fomba fahitantsika sy ny fahatakarantsika ny niavian'ny Soratra Masina sy ny toetoetrany. Ireo foto-pinoantsika momba ny Baiboly dia avy amin'ny fahatakarana ny fomba nitarihan'Andriamanitra ireo olona tamin'ny fanoratana azy. 

Inona moa no fomba tsara indrindra hahatakarana ny Baiboly? Voalohany, tsy maintsy avelantsika hanapaka ny amin'izay fitsipika ampiasaintsika amin'ny famakiana sy ny fahatakarana ny hafatra entiny ny Baiboly. Tsy azontsika atao ny mianatra matematika kanefa ny fitsipika ianarana sy hahatakarana ny siansa no ampiasaintsika. Tsy hahay siansa isika raha ny fitsipika sy ny fitaovana fianarana tantara no ampiasaintsika ianarana izany. Tahaka izany koa, tsy ho fantatra sy takatra araka ny tokony ho izy ny fahamarinana ara-panahy ao amin'ny Baiboly raha toa ka fomba maneho tsy finoana an'Andriamanitra no ijerena izany, toy ny hoe tsy misy Izy. Tokony hino an'Andriamanitra isika, ary tokony hino fa Izy no nitari-dalana ny olombelona hanoratra ny Baiboly. Ny fananantsika finoana, araka izany, no zava-dehibe indrindra. Amin'izany no hahatakarantsika ny tian'ny Baiboiy hambara ka tsy hisalasalantsika ny amin'izay ambaran'Andriamanitra. 

Hojerentsika amin'ity herinandro ity ny amin'ny niavian'ny Baiboly sy ny toetoetrany, izay tokony hisy fiantraikany eo amin'ny fanazavantsika sy ny fahatakarantsika izany. 

Vakio ny 2 Pet. 1:19-21. Ahoana ny fomba anambaran'i Petera ny faharesen-dahatra ao aminy mikasika ny niavian'ny hafa-paminanian'ny Baiboly?

Tsy mitovy amin'ny boky hafa rehetra ny Baiboly. Ambaran'ny apôstôly Petera fa ny Fanahy Masina no nitarika ireo mpaminany hanoratra ny Baiboly; avy taminy ny hafatra nentin'ireo olona ireo. Tsy ny mpaminany no nanamboamboatra ny hafatra nosoratany. Tsy "anganongano noforonin'ny fahafetsen'ny saina" - 2 Pet. 1:16, fa avy amin'Andriamanitra ny hafa-paminanian'ny Baiboly, ka marina sy mendri-pitokiana. "Fa tsy nisy faminaniana avy tamin'ny sitrapon'ny olona tany aloha rehetra; fa avy tamin'Andriamanitra no nitenenan'ny olona araka izay nitondran'ny Fanahy Masina azy" - 2 Pet, 1:21. Nifidy olombelona ho mpaminaniny Andriamanitra ka nambarany azy ireo ny fahamarinany.

Nifandray tamin'ireo mpaminany mpanompony tokoa Andriamanitra, izany no maha-boky miavaka ny Baiboly. Feno ny herin'Andriamanitra izany, ary Teniny natao ho antsika; tokony hotsaroantsika ireo hevitra ireo rehefa mandinika ny Baiboly isika. Ilay Andriamanitra masina no nanoratra ny Baiboly, ka izany no iantsoana ireo boky ao amin'ny Baiboly hoe "Soratra Masina" (Rom. 1:2; 2 Tim. 3:15).

Nomen'Andriamanitra mba hanova ny fiainantsika ny Baiboly. Ilaina izany "ho fampianarana, ho fandresen-dahatra, ho fanitsiana izay diso, ho fitaizana amin'ny fahamarinana, mba ho tanteraka ny olon'Andriamanitra, ho vonona tsara ho amin'ny asa tsara rehetra" - 2 Tim. 3:16,17.

Ilaintsika ny Fanahy Masina hanampy antsika hahatakatra sy handeha araka ny fahamarinan'ny Baiboly. Tsy miankina amin'ny fiheverantsika manokana ny fandikana ny hevitry ny teny izay nambaran'Andriamanitra, araka ny voalazan'ny apôstôly Petera. Izany no ilantsika ny Fanahy Masina, mba hanampy antsika hahatakatra ny tian'ny Baiboly hambara.

Ambaran'ny Soratra Masina koa fa "tsy hanao na inona na inona mantsy Jehovah Tompo , raha tsy efa nampahafantatra ny tsiambaratelony tamin'ny mpaminany mpanompony" - Amô 3:7, DIEM. Ny teny ampiasain'ny Baiboly hilazana ny "fampahafantarana" (amin'ny endriny samihafa) dia maneho fa nalana sarona ankehitriny ny zava-miafina teo aloha ka manjary fantatra sy aseho miharihary. Ilaintsika ny ala sarona na ny fanambarana tahaka izany amin'ny maha-olombelona antsika; mpanota mantsy isika, tafasaraka tamin'Andriamanitra noho ny amin'ny otantsika ka miankina Aminy mba hahafantarantsika ny sitrapony. 

Mampiasa ny teny Andriamanitra hanehoana ny fahamarinany amin'ny olombelona, ka azo raketina an-tsoratra, araka izany, ny fanambarany. Araka ny efa hitantsika, vokatry ny fanambarana ny fahamarinan'Andriamanitra amin'ny alalan'ny asan'ny Fanahy Masina ny Baiboly, ny Fanahy Masina dia mampita ny hafatra sy miaro izany amin'ny alalan'ny olombelona ataony fitaovana. Izany no antony hahitantsika ny fifanarahan-kevitr'ireo boky rehetra ao amin'ny Soratra Masina, miainga amin'ny Genesisy hatramin'ny Apôkalipsy (ampitahao, ohatra, ny Gen, 3:14,15 sy ny Apôk. 12:17). 

Vakio ny 2 Pet. 1:21 sy ny 2 Tim. 3:16 ary ny Deo. 18:18. Inona no ambaran'ireo andalan-teny ireo momba ny fomba nanoratan'ny mpaminany ny Baiboly?

Avy amin'Andriamanitra tokoa ny Baiboly iray manontolo. Mety tsy dia manana heviny lehibe ho antsika amin'izao andro izao ny ampahany sasany amin'ny Baiboly saingy nanana ny lanjany tokoa izany ho an'ireo vahoakan'Andriamanitra tany aloha. (Ohatra amin'izany ny andro firavoravoana hebreo izay nasain'Andriamanitra nankalazain'ny Isiraelita; tsy asaina mankalaza izany intsony anefa isika amin'izao andro izao). Ekena fa sarotra vakina sy saro-takarina ny ampahany sasany amin'ny Baiboly, ary mety tsy mahakasika antsika loatra ankehitriny, kanefa ilaintsika ny misintona lesona avy amin'ny Soratra Masina rehetra. 

Tsy nambaran'Andriamanitra mivantana na tamin'ny fomba mahagaga avokoa ny zavatra rehetra ao amin'ny Baiboly. Nisy fotoana nampiasany ireo mpanoratra ny Baiboly mba hanao fanadihadiana na hampiasa fahalalana avy amin'ny boky na rakitra efa misy (vakio ny Jos. 10:13; Lio. 1:1-3) mba hampitana ny hafany.

Na eo aza izany dia avy amin'ny tsindrimandrin'Andriamanitra avokoa ny Soratra Masina (2 Tim. 3:16). Izany no antony anambaran'i Paoly hoe: "Fa izay rehetra voasoratra fahiny dia nosoratana ho fianarantsika hananantsika ny fanantenana amin'ny faharetana sy ny fiononana avy amin'ny Soratra Masina» - Rôm. 15:4. 

"Manondro an'Andriamanitra ho mpanoratra azy ny Baiboly kanefa nosoratan'ny tanan'olombelona izany; ary asehon'ny fomba fanoratra isan-karazany hita ao amin'ireo boky samihafa ny toetra manokana mampiavaka ireo mpanoratra maro. Avy amin'ny tsindrimandrin'Andriamanitra avokoa' - 2 Tim. 3:16 ireo fahamarinana ambara ao; nefa tenin'olombelona no ilazana azy." -HM, t. 10. 

"Ary hoy Jehovah tamin'i Mosesy: Soraty ireo teny ireo, fa araka ireo teny ireo no nanaovako fanekena amin'izao sy amin'ny Isiraely" Eks. 34:27. Nahoana moa no nasain'Andriamanitra nosoratan'i Mosesy ireo teny nambarany fa tsy naverina nolazaina tamin'ny vahoaka fotsiny? Inona ny antony mahatsara ny fananana ny Tenin'Andriamanitra voasoratra, dia ny BaiboIy? 

Andriamanitra no namorona ny fitenenana, ary ampiany ny mpanompony hizara ny fahamarinany sy ny fisainany amin'ny alalan'ny teny izay azontsika vakiana. Tsy mahagaga, araka izany, ny fandrenesana fa nasain'Andriamanitra nirakitra ara-tsoratra ny fampianarany sy ny fahamarinany ireo mpanoratra ny Baiboly. 

Inona no ampianarin'ireto andininy ireto ny amin'ny antony nilazan'Andriamanitra tamin'ireo mpanompony mba hirakitra an-tsoratra ny hafany? 

Eks. 17:14; Eks. 24:4 ...........................................................................................................................................................................

Jos. 24:26 .............................................................................................................................................................................................

Jer. 30:2 ....................................................................................................................................................................... ........................

Apôk. 1:11,19; 21:5; 22:18,19 ..............................................................................................................................................................

Nahoana Andriamanitra no nanome baiko ny amin'ny hanoratana ny fanambarany sy ny hafatra avy amin'ny tsindrimandriny? Mazava loatra ny valin'izany, dia ny tsy hanadinoantsika ireny mora foana. Tahirin-kevitra tsy miova izay mitarika antsika ho amin'Andriamanitra sy hanao ny sitrapony ireo teny voasoratra ao amin'ny Baiboly. Mora tehirizina sy azo itokiana kokoa ny rakitra an-tsoratra noho ny hafatra am-bava izay tsy maintsy averimberina tenenina.. Azo adika imbetsaka ny zavatra voasoratra, ary betsaka kokoa ny olona afaka mandray izany mihoatra noho izay atao am-bava fotsiny. Farany, voafetra ihany ny isan'ny olona azontsika andaharan-teny eo amin'ny toerana iray, ny teny voasoratra kosa dia azon'ny mpamaky tsy hita isa vakina any amin'ny toerana sy ny kaontinanta samy hafa, ary ho fitahiana ho an'ny taranaka maro any aoriana koa aza. Raha misy olona tsy afaka mamaky izany dia azon'ny hafa atao ny mamaky ny teny voasoratra ho azy amin'ny feo avo. 

Vakio ny Jao. 1:14; 2:22; 8:31,32; ary ny Jao. 17:17. Miresaka momba an'i Jesôsy  sy ny Baiboly (Tenin'Andriamanitra) ireo andininy ireo. I Jesôsy ihany koa dia Tenin'Andriamanitra na fahamarinana; Izy ilay teny tonga olombelona. Inona no mampitovy an'i Jesôsy sy ny Tenin'Andriamanitra? 

Misy fitoviana eo amin'ny Tenin'Andriamanitra izay tonga nofo (Jesôsy Kristy) sy ny Tenin'Andriamanitra (Soratra Masina). Notorontoronin'ny Fanahy Masina tamin'ny fomba mahagaga i Jesôsy  kanefa natera-behivavy. Ny Soratra Masina koa dia avy tamin'Andriamanitra kanefa nampitaina tamin'ny alalan'ny olombelona. 

Tonga olombelona tamin'ny fotoana iray sy toerana iray i Jesôsy Kristy, Velona nandritra ny fotoana sy toerana iray voafaritra Izy, kanefa tsy nanafoana ny maha-Andriarnanitra Azy izany. Izy no ho Mpamonjy ny olombelona rehetra eto ambonin'ny tany, amin'ny fotoana rehetra (vakio ny Asa. 4:12). Tahaka izany koa ny Tenin'Andriamanitra, ny Baiboly, izay nomena tamin'ny fotoana sy kolontsaina manokana. Tsy voafehin'ny fotoana ny Baiboly, tahaka an'i Jesôsy; tsy voafetra ho an'ny fotoana manokana sy toerana iray ihany fa mahasahana ny olon-drehetra manerana izao tontolo izao. 

Nidina ho amin'ny laharan'ny olombelona Andriamanitra rehefa naneho ny tenany tamin'ny alalan'i Jesôsy. Nahitana ireo tsy fahatanterahan'ny olombelona sy ny vokatry ny 4000 taona nisian'ny fahotana ny toetoetra maha-olombelona an'i Jesôsy, kanefa tsy nanota Izy. Tahaka ny nahaterahan'i Jesôsy  ho olombelona no nanoratana ny Baiboly amin'ny fitenin'olombelona.Tsy mba nosoratana tamin'ny fitenin'ny anjely izay tsy misy mahatakatra izany. Eny tokoa, manana ny fetrany ny fiteny, kanefa ilay Mpamorona ny olombelona izay namorona ny fitenenana dia mahay mampahafantatra ny sitrapony amin'ny olona amin'ny fomba azo antaka sy tsy hahadiso hevitra antsika. 

Manana ny fetrany ny fampitahana, satria misy ihany ny tsy fitoviana eo amin'i Jesôsy sy ny Soratra Masina, na dia betsaka aza ny itoviany. Tsy Andriamanitra ny Baiboly, ary Andriamanitra tsy boky. Tonga olombelona tao amin'i Jesôsy Kristy Andriamanitra. Tiantsika ny Baiboly satria miankohoka amin'ilay Mpamonjy izay torina ao amin'ireo takilany isika. 

Boky manokana ny Baiboly, izay maneho ny firaisan'ny maha-Andriamanitra amin'ny maha-olombelona. Takatr'i Ellen G. White tsara izany raha nanoratra izao teny izao izy: "Ny Baiboly kosa, izay misy ireo fahamarinana avy amin'Andriamanitra voalaza amin'ny fitenin'olombelona, dia mampiseho firaisan'ny maha-Andriamanitra sy ny rnaha-olombelona. Ny firaisana toy izany dia hita ao amin'ny toetran'i Kristy, Izay sady Zanak'Andriamanitra no Zanak'olona. Tanteraka amin'ny Baiboly, tahaka ny nahatanteraka izany teo amin'ny Kristy ny hoe: `Ary ny Teny dia tonga nofo ka nonina tamintsika' - Jao. 1:14" - HM, t. 10, edis 1983. 

Nahoana ny Soratra Masina no tsy maintsy fototra iorenan'ny finoantsika? Raha tsy eo izany dia aiza no mety hisy antsika? 

Vakio ny Heb. 11:3,6. Nahoana ny finoana no zava-dehihe amin'ny fahatakarana an'Andriamanitra sy ny Teniny? Tsy afaka manao ny sitrapon'Andriamanitra isika raha tsy misy finoana, nahoana? 

Tsy maintsy manana ny finoana isika, raha tsy izany dia tsy handray na inona na inona mikasika an'Andriamanitra na ny Baiboly. Tokony hanana finoana tahaka izay ananan'ny zaza amin'ny ray aman-dreniny isika, mba hahafahantsika mianatra zava-baovao. Ny finoana dia ny fitokiana fa mitari-dalana antsika Andriamanitra, hanampy antsika Izy hianatra mikasika ny fitiavana sy ny drafiny ho an'ny fiainantsika. Noho izany, arakaraka ny hanakaikezantsika Azy no hitomboan'ny fahalalantsika sy ny fahatakarantsika ny Baiboly. 

Tsy ho takatsika araka ny tokony ho izy ny Baiboly raha toa fisalasalana no entintsika mandinika izany. Toe-tsain'ny fitiavana sy finoana no tokony hianarantsika ny Baiboly. Izao no nosoratan'i Paoly: "Fa raha tsy amin'ny finoana, dia tsy misy azo atao hahazoana sitraka aminy" - Heb. 11:6. Araka izany, tokony hanana finoana isika rehefa mandinika ny Baiboly. Tokony hinoantsika koa fa avy amin'Andriamanitra izany, fa tsy bokin'olombelona, satria nanampy ny olombelona hanoratra izany ny Fanahy Masina.

Miresaka izany indrindra ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahalito ao amin'ny foto-pinoan'ny fiangonana laharana voalohany. Izao no hitantsika ao: "Ny Soratra Masina, dia ny Testamenta Taloha sy ny Vaovao, no Tenin'Andriamanitra voarakitra an-tsoratra izay nomen'ny tsindrimandrin'Andriamanitra tamin'ny alalan'ireo olona izay niteny sy nanoratra raha nohetsehin'ny Fanahin'Andriamanitra. Ao amin'io Teny io no nanoloran'Andriamanitra ho eo am-pelatanan'ny olombelona ny fahalalana ilaina hahazoam-pamonjena, Ny Soratra Masina no fanambarana tsy mety dison'ny sitrapony. Izy no filamatry ny fitondran-tena, fisedrana ny fanandramana, fanehoana fa manana fahefana ny fampianarana, ary firaketana azo itokiana ny fiasan'Andriamanitra eo anivon'ny Tantara. (Sal. 119:105; Ohab. 30:5,6; Isa. 8:20; Jao. 17:17; 1 Tes. 2:13; 2 Tim. 3:16,17; Heb. 4:12; ary ny 2 Pet. 1:20,21).

Nahoana ny olona no tokony hanana finoana ny Baiboly rehefa mandinika izany? Inona no mitranga rehefa tsy manam-pinoana ny olona? Inona no antony tokony hinoantsika ny Baiboly? 

Vakio ny "2. Presuppositions Arising from the claims of scripture", fizarana a) Origin and part b) Authority in methods of bible study" (www.adventistbiblicalresearch.org/material/ibible/inpretation-hermeneutics/ methods-bible-study)! 

Na dia zava-manan-danja ho an'ny finoantsika aza ny Baiboly dia tsy hanana ny tombambidy ara-panahy tokony hananany izany raha tsy eo ny fiasa manginan'ny Fanahy Masina ao am-pontsika sy ao an-tsaintsika raha mamaky sy mandinika izany isika. "Nankinin'Andriarnanitra tamin'ny olona, ao amin'ny teniny, ny fahalalana ilaina ho amin'ny famonjena. Tokony ekena ho fanambarana manam-pahefana, tsy mety diso momba ny sitrapony ny Soratra Masina. Fanevan'ny toetra amam-panahy izany, mpanambara ny foto-pinoana ary mpisedra ny fanandramana. (...) Nefa ny nanehoan'Andriamanitra ny sitrapony tamin'ny olona tamin'ny alalan'ny tenany, dia tsy nahatonga ny fanatrehana sy ny fitarihan'ny Fanahy Masina ho tsy ilaina akory. Mifanohitra amin'izany no izy, fa nampanantena ny Fanahy Masina ny Mpamonjy, mba hamelatra ny teniny amin'ny mpanompony, mba hanazava sy hampihatra ireo fampianarany. Ary satria ny Fanahin'Andriamanitra no nanindry mandry (ireo mpanoratra) ny Baiboly, dia tsy mety hisy na oviana na oviana izany fampianaran'ny Fanahy mifanohitra amin'ny teniny izany." - HM, t. 11.

Fanontaniana ifanakalozan-kevitra: 

1. Nahoana Andriamanitra no mampahafantatra ny tenany sy ny sitrapony amintsika? Nahoana isika no mila izany fampahafantarana izany? 

2. Ahoana ny fomba anehoan'Andriamanitra ny tenany? Mampiasa fomba maro Izy amin'izany. Manao izany Izy, ankapobeny, amin'ny alalan'ny zavaboary kanefa manokana kokoa ny nofy (Dan. 7:1); ny fahitana (Gen. 15:1); ny fahafantarana (1 Mpanj. 18:24,38); ary amin'ny alalan'i Jesôsy Kristy zanany (Heb. 1:1,2). Efa naneho ny tenany taminao manokana ve Andriamanitra? Zarao ny fanandramanao. 

3. Misy olona sasany mivoy fa amboamboarina ny tantara ao amin'ny Baiboly, izay mampianatra fahamarinana ara-panahy. Mampidi-doza ho antsika izany fomba fisainana izany. Nahoana? 

4. Nampahafantatra ny sitrapony tamin'ny fomba miezinezina ao amin'ny Baiboly Andriamanitra. Na izany aza anefa dia maniry ny fanampianao Izy amin'ny fanapariahana ny sitrapony sy ny vaovao mahafalin'ny famonjena ao amin'i Jesôsy Kristy irery ihany. Rehefa mijery anao ny olona, toy ny ahoana ny sarin'Andriamanitra hitany eo aminao sy eo amin'ny fitondran-tenanao?