Lesona 2 : Avy tany Jerosalema tonga any Babilôna

Hodinihina mandritra ny herinandro : 2 Mpanj. 21:10-16; 2 Mpanj. 24:18-20; sy Jer. 3:13; Dan. 1:7-20; Gal. 2:19,20; Mat. 16:24-26; ary 2 Kor. 4:17; Dan. 1:17-21; Jôba 38:36; Ohab. 2:6; Jak. 1:5.

Tsianjery : "Ary ireo zatovo efa-dahy ireo dia nomen'Andriamanitra fahalalana sy saina ny amin'ny taratasy sy ny fahendrena rehetra; ary Daniela nahafantatra ny amin'ny fahitana sy ny nofy rehetra" - Dan. 1:17.

Tsy matahotra ny haneho ny fahalemen'ny taranak'olombelona lavo ny Baiboly. Manomboka amin'ny Gen. 3, dia aseho miharihary ny fahotan'ny olombelona sy ny vokany mampalahelo. Eo an-danin'izany isika dia mahita olona izay naneho fahatokiana lehibe tamin'Andriamanitra, na dia nifanehatra tamin-toe-javatra sarotra izay mety ho nanosika azy ireo tsy hahatoky aza. Hita ao amin'ny bokin'i Daniela ny sasany amin'ireo ohatra mampihetsi-po momba ny fahatokiana tahaka izany.

Raha mianatra ny bokin'i Daniela anefa isika, dia aoka hotsaroantsika fa Andriamanitra no tena Olo-manga ao amin'izany boky izany. Tena zatra amin'ny tantara izay manasongadina ny fahatokian'i Daniela sy ireo namany telo lahy tokoa mantsy ka mety hadinontsika ny manandratra ny fahatokian'Andriamanitra. Andriamanitra anefa no nitarika sy nitahiry azy ireo nanoloana ny herin'ny ratsy tany Babilôna. Efa sarotra ny mitoetra ho mahatoky ao amin'ny firenenao ihany, sa tsy izany? Nitoetra ho mahatoky tamin'Andriamanitra tany amin'ny firenen-kafa anefa i Daniela sy ny namany. Nifanena tamin'olona nanaraka fivavahana hafa sy nanana kolontsaina hafa izy ireo raha tany Babilôna. Nahatonga ny fanarahana an'Andriamanitra ho sarotra ho azy efatra mirahalahy ireo fihaikana ireo indraindray. Niatrika izany anefa izy ireo, satria, tahaka an'i Paoly, dia fantany Izay ninoany ary Izy no nitokiany (2 Tim. 1:12).

Tsy dia tsara loatra ny fiandohan'ny bokin'i Daniela. Toa ratsy ny fandehan-javatra ho an'ny vahoakan'Andriamanitra. Resin'ny mpanjaka Nebôkadnezara ny firenen'ny Joda, ka nentiny avy tao Jerosalema ho any amin'ny tanànan'i Sinara ireo fanaky ny tempolin'Andriamanitra. Hita ao amin'ny Baiboly ao amin'ny Gen. 11:2 io voambolana hoe Sinara io. Asehon'io andininy io fa tany Sinara no nisy ny tilikambon'i Babela. Fambara loza ny hoe Sinara, satria maneho fikasana mifototra amin'ny fihaikana an-karihary an'Andriamanitra izany. Nihaika an'Andriamanitra tokoa mantsy ireo mponin'i Sinara, ka niezaka nanangana tilikambo nanaka-danitra izy ireo, saingy tsy nahomby teo amin'ny fikasany. Indro anefa ny mpanjaka Nebôkadnezara, izay nipoitra avy tany Sinara, zato taona maro aty aoriana. Nandresy ny vahoakan'Andriamanitra tao anatin'ny ady izy, hany ka toa mahery noho ny Andriamanitry ny Isiraely izy sy ny andriamaniny.

Marina ve anefa izany? Jereo akaiky kokoa ireo andininy voalohany amin'ny bokin'i Daniela. Asehon'ireo andininy ireo mazava tsara fa tsy noho ny herin'i Nebôkadnezara no nahatonga ny faharesen'i Jerosalema. Nandresy i Nebôkadnezara satria "ny Tompo nanolotra an'i Joiakima, mpanjakan'ny Joda (...) ho eo an-tànany [tanan'i Nebôkadnezara]" - Dan. 1:2. Nahoana anefa no navelan'Andriamanitra hiseho izany? Taona maro talohan'izao no efa nampitandrina Andriamanitra fa raha manadino Azy sy mandika ny fanekena nataony ny olony, dia halefany ho babo any amin'ny firenen-kafa izy ireo. Hitan'i Daniela fa nitranga tokoa ny tenin'Andriamanitra. Koa fantany fa mifehy ny zava-drehetra Andriamanitra. Mifehy ny tafika babilônianina sy ny tantara rehetra Izy. Io fahitana mazava ny fifehezan'Andriamanitra ny zava-drehetra io no nitahiry sy nanome hery an'i Daniela sy ny namany hiatrika ny fitsapana sy ny famoretana tany Babilôna.

Nahoana no natolotr'Andriamanitra ho eo an-tanan'ny Babilônianina i Joda sy i Jerosalema? Vakio ny 2 Mpanj. 21:10-16; 2 Mpanj. 24:18-20 ary Jer. 3:13.

Maneho amintsika sary mahery vaika momba an'Andriamanitra ny bokin'i Daniela. Araka izay voalazan'io boky io, ilay Andriamanitra izay tompointsika dia mifehy ny tantara amin'ny alalan'ny fahefana ambony indrindra ananany. Aseho ao koa anefa fa miditra an-tsehatra noho ny famindrampony eo amin'ny fiainan'ny olony Izy. Manampy antsika tokoa mantsy Izy amin'ny fotoana mahory antsika. Ho hitantsika any aoriana any fa nisy lehilahy ratsy fanahy niezaka nanimba an'i Daniela sy ny namany noho ny fankatoavan'izy ireo an'Andriamanitra. Namonjy azy ireo anefa Andriamanitra. Hanao tahaka izany amin'ny olony amin'ny andro farany koa Andriamanitra, na inona na inona famelezana atao amin'izy ireo sy amin'ny finoany.

Nahoana no afaka matoky an'Andriamanitra isika fa hamonjy antsika amin'ny andro mahory Izy?

Vakio ny fanandraman'i Daniela sy ny namany ao amin'ny Dan. 1. Inona no olana atrehin'izy ireo eto? Inona no mahatonga ny fijoroana ho mahatoky amin'Andriamanitra ho sarotra kokoa amin'io fotoana Io?

Tonga tany Babilôna i Daniela sy ny namany. Tsy ela akory taorian'ny nahatongavan'izy ireo, dia efa niatrika fitsapana mafy ny finoany izy ireo. Nofidina hanaraka fiofanana miavaka izy ireo mba hanompoany ny mpanjaka rehefa avy eo. Tamin'izany andro izany, dia matetika ny mpanjaka no nifidy ny sasany tamin'ireo babony tsara indrindra mba hanompo ao amin'ny lapany. Tian'ny mpanjaka hahatoky aminy sy hivavaka amin'ny andriamaniny tokoa mantsy ireo babo nofidiny ireo. Nokendrena hitondra fiovam-po sy fandraisana firehan-kevitra vaovao, izay hiteraka fiovan'ny fomba fijery, ny dingana rehetra natao tamin'izany. Ampahany tamin'io dingana io ny fanomezan'ny Babilônianina anarana vaovao an'i Daniela sy ny namany. Ny fiovana anarana dia famantarana fa an'i Babilôna ankehitriny ireo babo ireo. Ny Babilônianina no manana fahefana aminy, ka tsy maintsy manaraka ny soatoavina sy ny kolontsain'i Babilôna izy ireo. Maneho ny finoany an'Andriamanitry ny Isiraely ny anarana hebreo nentin'izy ireo. Koa tian'ny Babilônianina ovaina izany, ka nomeny anarana izay nanome voninahitra ny andriamaniny i Daniela sy ny namany. Ankoatra izay, nanome baiko ny mpanjaka fa tsy maintsy mihinana ny sakafo naroso teo amin'ny latabany ireo tovolahy ireo. Rehefa mihinana ny avy eo amin'ny latabatry ny mpanjaka ny olona iray dia midika izany fa miandany amin'ny mpanjaka sy miankina aminy izy. Matetika anefa no natolotra ho an'ny andriamanitr'ilay fanjakana aloha ilay sakafo, ka nanana heviny ara-pivavahana lalina koa ny fihinanana izany. Asehon'izany miharihary fa manaiky ary mandray anjara amin'ny fivavahan'ilay mpanjaka sy miankohoka amin'ny andriamaniny ny olona mihinana izany sakafo izany.

Koa tojo olana i Daniela sy ny namany. Ahoana no ahafahany hitoetra ho mahatoky amin'Andriamanitra no sady hanompo ny mpanjaka? Fahagagana ihany no afaka mamonjy ireo zatovo ireo. Ity no vao mainka manasarotra ny fandehan-javatra: i Babilôna dia sary anehoana ny fahefana sy ny voninahitry ny olombelona. Feno tempoly tsara tarehy sy zaridaina mihantona izay malaza tokoa izany. Eo koa ny ony Eôfrata izay mikoriana eo afovoan'ny tanàna. Izany rehetra izany dia maneho hery sy voninahitra tsy hita hihoarana. Koa nomen'ny mpanjaka tombontsoa ny hanana fiainana tsara kokoa i Daniela sy ny namany raha toa ka hanao izay asainy hatao izy ireo. Afaka ny tsy ho babo hebreo intsony izy ireo fa ho lasa tandapa. Koa hahafoy ny finoany ve izy ireo ka hifidy kosa ny hizotra eo amin'ny lalana mora ho amin'ny voninahitra?

Inona ireo antony heverinao fa mety nananan'ireo zatovo ireo mba hamoizana ny finoany? Amin'ny Iafiny inona no mety iatrehanao fanandramana mitovy amin'izany?

 

Vakio ny Dan. 1:7-20. Inona amin'ireto zavatra anankiroa ireto no hitantsika fa eo am-perin'asa eto: ny fananan'i Daniela safidy malalaka, sa ny fidiran'Andriamanitra an-tsehatra? Inona no fitsipika hitantsika eto koa?

Toa tsy nandà ny anarany babilônianina vaovao ireo babo hebreo efa-dahy. Tena ampoizina fa tsy nisy zavatra azon'izy ireo natao momba izany, afa-tsy ny fampiasana ny anarany hebreo eo amin'izy samy izy ihany rehefa mba tafaraka izy ireo. Afaka nanao zavatra kosa anefa izy ireo momba ny sakafo sy ny divay avy teo amin'ny latabatry ny mpanjaka. Manana safidy malalaka izy ireo ny amin'izany, ka afaka manapa-kevitra ny hihinana na tsy hihinana izany. Koa ampahany tena manan-danja eto amin'ity tantara ity ny safidiny malalaka.

Raha afaka nanova ny anaran'izy efa-dahy anefa ny tandapa niandraikitra azy ireo, dia afaka hanova ny sakafony koa. Misy antony anankiroa nahatonga ireo zatovo anankiefatra tsy te hihinana ny sakafo avy teo amin'ny latabatry ny mpanjaka. Voalohany, mety misy biby maloto (vakio ny Lev. 11) ny sakafo avy teo amin'ny latabatry ny mpanjaka. Faharoa, naterin'ny mpisorona tao Babilôna tamin'ireo sarivongan'ny andriamaniny  aloha ny sakafo, izay vao nalefa tany amin'ny mpanjaka mba hohaniny. Koa nambaran'i Daniela tamin'ny tandapa niandraikitra azy ireo ny antony tsy hihinanany sy ny namany ny sakafon'ny mpanjaka. Naneho herimpo tokoa izy satria sady tsy nanao hafetsena no tsy namitaka raha nilaza izany antony izany. Nambarany mazava tsara fa handoto azy sy ny namany ny sakafo tao amin'ny lapan'ny mpanjaka, kanefa izy ireo te hanome voninahitra ny Andriamanitry ny Isiraely (Dan. 1:8).

Misy teboka manan-danja vitsivitsy misongadina rehefa mijery ny resadresaka teo amini Daniela sy ilay tandapa babilônianina isika.

Voalohany, toa takatr'i Daniela fa tandindomin-doza ilay tandapa raha manampy an'i Daniela sy ny namany. Koa nanoso-kevitra fisedrana iray i Daniela. Hihinana sakafo mahasalama mandritra ny hafoloana i Daniela sy ny namany, dia ho hitan'ilay tandapa raha toa ka manimba azy ireo na mahasoa azy ireo ny sakafo nohaniny.

Faharoa, tena azon'i Daniela antoka fa hahomby ny heviny. Fotoana fohy ihany izany folo andro izany, saingy natoky tanteraka an'Andriamanitra izy. Koa fantany fa ho fahombiazana io drafiny io.

Fahatelo, nifidy ny hihinana zava-maniry sy rano tsotra i Daniela. Mifanaraka amin'ny fihinana nomen'Andriamanitra an'i Adama sy i Eva tany amin'ny famoronana io sakafo io (vakio ny Gen. 1:29), ary angamba izany koa no nanosika ny safidin'i Daniela. Na izany na tsy izany, inona no ho fihinana mety ho tsara kokoa noho izay nomen'Andriamanitra antsika tany am-piandohana?

Nanana safidy malalaka i Daniela. Tamin'ny fomba ahoana no nanokafan'io safidiny io ny lalana nahafahan'Andriamanitra nanampy azy (vakio ny Dan. 1:9)? Inona ny lesona azontsika tsoahina avy amin'io momba ny Ianjan'ny safidintsika? Inona no tokony ho fiantraikan'ny fatoklantsika an'Andriamanitra eo amin'ny safidintsika?

Nofidin'i Nebôkadnezara hanompo ao amin'ny lapan'ny mpanjaka i Daniela sy ny namany satria nifanaraka tamin'ny toetoetra notakian'i Nebôkadnezara izy ireo. Araka ny voalazany, dia tsy maintsy ho "tsy misy kilema" no sady "tsara tarehy" ny tandapa mpanompony (Dan. 1:4). Mahagaga tokoa fa nametraka ireo fitsipika ireo momba ny fanatitra sy ny mpanompo tao amin'ny fitoerany masina Andriamanitra. Tsy tokony hisy "kilema" teo amin'izy ireo (Lev. 22:17-25; Lev. 21:16-24). Toa nampitaha ny tenany tamin'ny Andriamanitry ny Isiraely ny mpanjaka babilônianina eto. Toetoetra mitovy amin'izay nangatahin'Andriamanitra tokoa mantsy no notakiny tamin'ireo izay nanompo tao amin'ny lapany. Eo an-kilan'izay dia asehon'ny toetoetra tahaka ireo fa fanatitra velona ho an'Andriamanitra i Daniela sy ny namany raha niatrika ireo fihaikana tao Babilôna izy ireo.

Vakio ny Gal. 2:19,20; Mat. 16:24-26; ary 2 Kôr. 4:17. lnona no ambaran'ireo andininy ireo momba ny fomba ahafahantsika mijoro ho mahatoky eo anivon'izay mety ho fakam-panahy atrehintsika?

Nanome voninahitra ny fahatokian'ireo babo hebreo anankiefatra Andriamanitra. Nanao ahoana ny endrik'izy ireo tamin'ny fiafaran'ny fitsapana naharitra hafoloana nolalovan'izy ireo? Salama lavitra kokoa izy ireo ary hita fa voatohana ara-tsakafo tsara kokoa noho ireo mpianatra hafa izay nihinana ny avy teo amin'ny latabatry ny mpanjaka. Koa nomen'Andriamanitra valisoa i Daniela sy ny namany: "Ary ireo zatovo efa-dahy ireo dia nomen'Andriamanitra fahalalana sy saina ny amin'ny taratasy sy ny fahendrena rehetra; ary Daniela nahafantatra ny amin'ny fahitana sy ny nofy rehetra" -Dan. 1:17. Any aoriana any, dia hitana andraikitra manan-danja io fanomezana azon'i Daniela io amin'ny maha-mpaminanin'Andriamanitra azy.

Omen'Andriamanitra fahendrena koa isika raha miatrika ireo fihaikana eto amin'izao tontolo izao, tahaka ny nanomezany voninahitra ny finoan'ny mpanompony tao amin'ny lapan'i Babilôna. Mampianatra antsika ny fanandraman'i Daniela sy ny namany fa tena azo atao ny mitoetra ho masina sy marina amin'Andriamanitra eto amin'ity fiainana ity. Asehon'ny tantaran'i Daniela koa fa tsy ilaintsika ny mihataka amin'ny fiarahamonina sy ny fiainany ara-kolontsaina mba hanompoana an'Andriamanitra. Tsy hoe nonina teo anivon'ny kolontsaina niorina tamin'ny lainga sy ny hadisoana ary ny anganongano fotsiny i Daniela sy ny namany. Nampianarina ireo lainga sy hadisoana ary anganongano ireo mihitsy koa izy ireo. Nitoetra ho mahatoky tamin'Andriamanitra anefa izy ireo.

Na aiza na aiza isika no monina dia miatrika fihaikana tahaka izay natrehin'i Daniela sy ny namany ihany. Misy olona mandrakariva manodidina antsika izay tsy mino ny fahamarinana ao amin'ny Baiboly. Inona ireo lainga sy zava-dratsy hitanao eo amin'ny fomba fiainan'ny olona manodidina anao? Miady amin'izy ireny ve ianao sa manaraka azy ireny?

Vakio izay voalaza momba an'i Daniela sy ny namany ao amin'ny Dan. 1:17-21. Inona no fanalahldin'ny fahombiazan'izy ireo? (vakio koa ny Jôba 38:36; Ohab. 2:6: ary Jak. 1:5).

Nianatra tao amin'ny "Oniversiten'i Babilôna" nandritra ny telo taona i Daniela sy ny namany. Rehefa izay dia nentina teo anatrehan'ny mpanjaka izy ireo ho amin'ny fitsapana farany atao aminy. Tsy hoe salama kokoa fotsiny noho ireo mpianatra hafa izy ireo, fa nihoatra azy rehetra koa izy efa-dahy teo amin'ny fahalalana sy ny fahendrena. Koa voaray hanompo ny mpanjaka avy hatrany izy efatra mirahalahy. Tsy tokony hohadinointsika fa tsy isalasalana fa ny foto-pisainana sy ny fanompoan-tsampin'i Babilôna no nandrafitra ny ankabeazan'io "fahalalana sy fahendrena" io. Nianaran'izy ireo ihany anefa izany, ary nianarany tsara, na dia tsy ninoany aza.

Mety nieritreritra i Nebôkadnezara fa ny sakafo sy ny fiofanana nomeny no anton'ny fahombiazan'i Daniela sy ny namany. Fantatr'i Daniela sy ny namany anefa fa avy tamin'Andriamanitra ny fahombiazany. Ny fanandraman'izy ireo dia ohatra mahery vaika anehoana izay azon'Andriamanitra atao ho an'ireo izay matoky Azy. Koa tsy tokony hatahotra na iza na iza isika. Mety hanimba antsika noho ny finoantsika ny olona. Manana hery betsaka tokoa ny mpitondra fanjakana sy ny haino aman-jery ary ireo vondron'olona hafa. Zanak'Andriamanitra anefa isika ary matoky Azy, ka afaka ny hatoky fa hanohana antsika sy hiaro antsika amin'ny fotoan-tsarotra Izy. Ny fanalahidy dia ny fandraisantsika safidy tsara mandritra ireo fotoan-tsarotra ireo.

Mampianatra antsika lesona tena manan-danja vitsivitsy momba an'Andriamanitra ny Dan. 1. (1) Mifehy ny tantara Andriamanitra. (2) Manome antsika fahendrena Andriamanitra mba hahafahantsika mandray safidy tsara amin'ny fotoana isian'ny olana. (3) Manome voninahitra ny olona izay matoky Azy amin'ny alalan'ny faharesen-dahatra ao anatiny sy amin'ny alalan'ny fomba fiainany Andriamanitra.

Mifarana amin'ity andininy ity ny Dan. 1: "Ary Daniela nahatratra ny taona voalohany nanjakan'i Kyrosy mpanjaka" - Dan. 1:21. Mpanjakan'i Persia i Kirosy. Zava-dehibe ny filazana momba azy eto: nanome fanantenana teo anivon'ny fahababoana izany. Izy tokoa mantsy no nofidin'Andriamanitra mba hanafaka ny Jiosy avy amin'ny fahababoana tao Babilôna, sy hamela azy ireo hiverina any Jerosalema. Manomboka amin'ny endrika faharesena sy fahababoana ho an'ny Jiosy ny Dan. 1, saingy mahita fanantenana sy fiverenana an-tanindrazana isika amin'ny fiafarany. Tahaka izany ny Andriamanitsika. Handalo fotoan-tsarotra tokoa isika eo amin'ny fiainantsika, saingy mitondra fanantenana mandrakariva Izy, mba hahitantsika ny voninahitra sy ny fifaliana ao ambadiky ny fijaliana sy ny fahoriana.

"Mbola tanora i Daniela sy ny namany raha nentina ho babo tany Babilôna izy ireo. Hita fa toa tsara toerana kokoa izy ireo teo amin'ny lafiny harena raha oharina amin'i Josefa nandritra ireo taona voalohany niainany tany Egipta. Niharan'ny fizahan-toetra mafy mitovy tamin'izay nahazo an'i Josefa ihany anefa izy ireo. Fantatra fa taranaky ny mpanjakan'ny Joda i Daniela sy ny namany. Tso-piainana izy ireo kanefa nentina tany amin'ny tanàna matanjaka indrindra eto an-tany ankehitriny, any amin'ny lapan'ny mpanjaka lehibe indrindra. Nofidina manokana koa izy ireo mba handray fiofanana miavaka mba hanompoany ny mpanjaka. Mahery vaika ny fakam-panahy nanodidina azy ireo tao anatin'ilay lapa feno harena sy hatsarana, kanefa koa feno fahotana. Ambonin'izany rehetra izany, vao mainka nanasarotra ny fiainan'izy ireo ny Babilônianina. Nirehareha fatratra ny amin'ny fandreseny ny Jiosy tokoa mantsy izy ireo. Nobaboin'izy ireo i Daniela sy ny namany. Ankoatra izay, nalain'i Nebôkadnezara ireo fanaka tao amin'ny tranon'Andriamanitra ka napetrany tao amin'ny tempolin'ireo andriamanitr'i Babilôna. Mbola babo teo an-tanan'ny Babilônianina koa ny mpanjakan'ny Isiraely. Notanisain'ny Babilônianina tamim-pireharehana avokoa izany rehetra izany. Nilaza izy ireo fa voaporofon'izany ny fahambonian'ny fivavahany sy ny fanaony raha oharina amin'ny fivavahana sy ny fanaon'ny Hebreo. Koa tsy maintsy niaina niaraka tamin'io fahafaham-baraka io i Daniela sy ny namany. Ny vahoakan'Andriamanitra tokoa no nahatonga izao fahoriany sy fahafahany baraka izao, saingy nampiasain'Andriamanitra koa io fanandramana mahatsiravina io mba hampitana lesona amin'ny Babilônianina. Noporofoiny tamin'izy ireo fa Izy irery ihany no mifehy ny zava-drehetra. Nasehony koa fa masina ny lalàny ary tsy maintsy hankatoavina izany. Nasehony koa izay azo antoka fa hitranga rehefa mankatò ny lalàny ny olona. Nampitainy tamin'ny alalan'i Daniela sy ny namany izany hafatra izany satria izy ireo no mbola nahatoky teo amin'ny fanompoana Azy. Amin'ny alalan'izany fomba izany ihany no iasan'Andriamanitra" — Ed, t. 54, nasiam-panamboarana.

FANONTANIANA HIFANAKALOZAN-KEVITRA:

1. Inona ireo fihaikana ara-kolontsaina sy ara-piarahamonina izay atrehinao amin'ny maha-Kristianina anao eo anivon'ny fiarahamonina misy anao? Inona no tokony hataontsika mba hijoroana ho mafy orina?

2. Nieboebo ny Babilônianina fa mahery kokoa noho ny Andriamanitry ny Isiraely ny andriamaniny. Inona ireo fahamarinana izay heverinao fa nanampy an'i Daniela sy ny namany hijoro ho mafy orina nandritra izany fotoana izany? Nahoana no tena zava-dehibe ny mahalala ny fahamarinana ao amin'ny Baiboly?

3. Nahoana no ilaintsika ny maneho ny finoantsika amin'ny olona tompointsika sy irintsika hovonjena? Ahoana no anehoan'izany finoantsika izany amin'ny hafa ny momba an'Andriamanitra?