Lesona 11: Ireo mpamerimberim-pahotana

Hodinihina mandritra ny herinandro: Neh. 13:1-9; Neh. 13:10-14; Nom. 18:21-24; Neh. 13:15,16.
Tsianjery: "Ary ny Levita dia nasaiko nanadio ny tenany ka ho avy hiambina eo am-bavahady, mba hanamasinany ny andro Sabata. Tsarovy aho noho izany koa, ry Andriamanitro o, ary iantrao aho araka ny haben'ny famindram-ponao" - Neh. 13:22

Nandritra ny fotoana teo anelanelan'ny Neh. 12 sy 13, dia niverina tany Babilôna i Nehemia. Rehefa izay dia niverina tany Jerosalema izy, teo ho eo amin'ny manodidina ny 430-425 TLK. Na dia tsy fantatsika aza ny halavam-potoana nandehanany, rehefa niverina izy, dia nihemotra ny ankamaroan'ny olona. Nataon'izy ireo avokoa izay rehetra nifanekeny tamin'Andriamanitra fa tsy hataony!

Voalohany, nianiana izy ireo fa tsy hanambady olona mpanompo sampy.

Faharoa, nianiana koa izy ireo fa hitandrina tsara ny Sabata.

Fahatelo, nianiana izy ireo fa hikarakara ny tempoly sy ny mpitarika ara-pivavahana miasa ao amin'ny alalan'ny ampahafolony sy ny fanatitra (Neh. 10). Ankehitriny anefa dia nandika ireo fianianana telo ireo ny vahoaka.

Tamin'ny fotoana niverenan'i Nehemia an-tanindrazana dia hitany fa nanjary goragora tokoa ny fanompoan'ny olona an'Andriamanitra. Tsy namerina ny ampahafolony intsony izy ireo, nanomboka nampiasaina ho amin-javatra hafa ireo efitra tao amin'ny tempoly, tsy nitandrina ny Sabata araka ny tokony ho izy intsony izy, ary niverina tamin'ny fanambadiana tamin'ny firenena manodidina mihitsy koa aza. Ary ny ratsy indrindra tamin'izany, dia ireo mpitarika no nahatonga izao fitotonganana teo amin'ny fifandraisan'ny Isiraelita tamin'Andriamanitra izao. Koa tsy mahagaga raha tezitra mafy i Nehemia rehefa hitany ny zavatra niova. Tsy nanaiky izao fandehan-javatra izao anefa izy. Niady ho amin'ny fiovana izy ary nanampy ny olona hahatsiaro fa tsy maintsy apetraka ho voalohany eo amin'ny fiainany Andriamanitra ary tsy maintsy omena voninahitra Izy.

Manomboka amin'ny olana momba ny Amemita sy ny Melabita ny Neh. 13 (Neh. 13:1-3). Nanompo sampy ireo olona ireo. Tsy milaza ny Neh. 13 fa noroahin'i Nehemia izy ireo satria avy amin'ny hafa firenena, fa noho izy ireo nanompo sampy (vakio koa ny Deo. 23:3-6.) 

Vakio ny Neh. 13:1-9. Araka izay asehon'ireo andininy ireo, iza i Eliasiba sy i Tobia? Inona  no zava-dratsy nataon'izy ireo? Nahoana no tsy azo nekena izany? Jereo koa ny Neh. 2:10,19; Neh. 3:1; Neh. 12:10, 22; ary Neh. 13:28. 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Olona fantatra tsara ao amin'ny bokin'i Nehemia i Eliasiba sy i Tobia. Eliasiba no mpisoronabe teo amin'ny firenena, ary izy koa no niandraikitra ny tempoly. Tobia kosa dia avy any Amona, ary voalaza fa fahavalon'i Nehemia izy. Nanohitra mafy ny asan'i Nehemia tao Jerosalema tokoa mantsy izy. Asehon'ny fisakaizana eo amin'i Eliasiba sy i Tobia fa misy fifandraisana vokatry ny fanambadiana eo amin'izy roa tonta ireo. Ampoizina fa nampiakatra vehivavy avy tao amin'ny ankohonan'i Eliasiba i Tobia. 

Tsy nomena antsika ny andinindininy momba ny fanambadian'i Tobia tamin'ny vehivavy jiosy, saingy fantatsika kosa fa manana anarana jiosy izy, anarana izay midika hoe "tsara ny Tompo". Koa tena azo antoka fa avy amin'ny tontolo jiosy izy noho io anarany io. Inoana fa nisy ifandraisana tamin'ny fianakavian'i Eliasiba ny fianakavian'ny vadiny, saingy tsy azontsika antoka mazava tsara izany fifandraisana izany. Ambonin'izany, nanana zanaka vavy i Sanbala Horonita, izay anankiray tamin'ireo fahavalon'i Nehemia koa. Nanambady ny zafikelin'i Eliasiba io zanaka vavin'i Sanbala io. Noho izany, tsy maintsy ho mafy ny teti-dratsy namelezana Nehemia satria nifandray tamin'ny alalan'ny fanambadiana avokoa ireo mpitarika ambony indrindra teo amin'ny firenena ary nikambana avokoa izy ireo mba hanohitra ny fitarihan'i Nehemia.

Rehefa lasa i Nehemia, dia nomen'i Eliasiba mpisoronabe an'i Tobia ny iray tamin'ireo efitrano tao amin'ny tempoly, izay notendrena mba hitehirizana ny ampahafolony sy ny fanomezana ary ny fanatitra. Koa nahazo lalana honina amin'ny fomba maharitra tao an-tempoly izany i Tobia. Fomba iray hametrahana azy ho iray amin'ireo mpitarika ambony ao amin'ny firenen'ny Isiraely izany. Tanterak'ireo fahavalon'i Nehemia nony farany izay notadiavan'izy ireo hatrany am-boalohany. Tian'izy ireo tokoa mantsy ny hanaisotra an'i Nehemia teo amin'ny toerany mba hahafahany mandray an-tanana ny zava-drehetra. Nihevitra izy ireo ankehitriny fa nandresy! Soa ihany anefa fa tsy nijanona tamin'izao tsy nanao na inona na inona i Nehemia. 

Vakio ny Neh. 13:10-14. Araka izay asehon'ireo andininy ireo, inona no tian'i Nehemia hovaina eto?

Tsy nanohana ny asa tao an-tempoly intsony ny olona. Noho izany, tsy maintsy niverina niasa tany amin'ny sahany avy ny mpihira sy ny mpiandry varavarana ary ireo mpanompo hafa tao amin'ny tempoly, satria tsy nahazo fivelomana izy ireo. Tena tezitra i Nehemia noho io vaovao io. Foana avokoa ankehitriny ny zavatra rehetra nataony mba hampandehanana ny fivavahana tao an-tempoly. Koa tsy maintsy namerina ny zava-drehetra indray izy. Tsy maintsy nandresy lahatra ny olona hanohana ny asa tao an-tempoly indray izy.Tsy maintsy noreseny lahatra koa ireo mpanao fanompoana tao an-tempoly mba hiverina hiasa ao indray. Tsy mahagaga raha navoakan'i Nehemia avy tao amin'ny efitranon'ny tempoly avokoa ny fanak'i Tobia rehetra!

"Tsy vitan'ny hoe natao tsinontsinona ihany ny tempoly, fa tsy nampiasaina araka ny tokony ho izy koa ireo fanatitra. Koa dia nihena ny faharisihan'ny fahalalahan-tanana nananan'ny olona. Very ny zotom-po sy ny hafanam-pony ary tsy fidiny azy fly nandoa ny ampahafolonu. Tsy ampy ny fiahiana ny tahiry tao amin'ny tranon'Andriamanitra, ka maro tamin'ny mpihira sy ny mpanao fanompoana hafa tao amin'ny tempoly izay tsy nahazo ny fivelomany ara-dalana no nandao ny asan'ny Tompo hiasa tany ivelany" - MM, t. 548.

Mahatalanjona tokoa ny mahita fa rehefa niverina an-tanindrazana Nehemia, dia nivondrona avokoa ny Joda rehetra mba hanorina indray izay noravan'ireo mpitarika. Niandany tamin'i Nehemia ny olona ka nanohitra an'i Tobia sy i Eliasiba, satria fantatr'izy ireo izay tao am-pon'i Nehemia. Fantatr'izy ireo fa tia azy ary nanao izay rehetra azony natao i Nehemia hanatsarana ny fiainan'ny vahoaka. Koa dia natoky azy izy ireo. Ankoatra izay, nifidy olona izay noheveriny ho mahatoky sy azo itokiana kokoa i Nehemia mba hikarakara ny tempoly. Nomen'i Nehemia andraikitra hanangona ny ampahafolony sy ny fanatitra ho an'ny tempoly ireo lehilahy ireo. Raha lazaina amin'ny fomba hafa dia hoe: vantany vao tafaverina an-tanindrazana i Nehemia dia nanongotra ny raft-pitarihana feno faharatsiana nisy teo amin'ny fireneny, tao anatin'ny fotoana fohy dia fohy monja.

Nanendry lehilahy mahatoky hiandraikitra ny tempoly i Nehemia, saingy tsy araka tamin'ny andraikiny i Eliasiba. Mbola mpisoronabe ihany izy satria taranak'i Arena. Midika izany fa mpisoronabe mandritra ny androm-piainany izy, na dia nankinin'i Nehemia tamin'olon-kafa mahatoky kokoa aza ny sasany tamin'ireo andraikiny. Tamin'izany no nampitsaharana ny asa ratsy nataon'i Eliasiba tao amin'ny tempoly.

 Nanova zavatra maro tao an-tempoly i Nehemia. Tsy nandoa ny ampahafolony intsony ny olona. Koa anisan'ny fanavaozana nataony ny nametraka indray ny fandoavana ny ampahafolony sy ny fanatitra.

Vakio izay voalaza momba ny ampahafolony sy ny fanatitra ao amin'ny Nom. 18:21-24; Mal. 3:10; Mat. 23:23; 1 Kôr. 9:7-14; 2 Kôr. 9:6-8; ary Heb. 7:1,2. Inona no ampianarin'ireo andininy ireo momba ny antony tokony handoavantsika ny ampahafolony sy ny fanatitra?

Araka ny efa hitantsika dia tsy nandoa ny ampahafolony sy ny fanatitra intsony ny olona, ka tsy nihodina ny raharaha tao an-tempoly. Nandao ny tempoly ny ankamaroan'ny mpanao fanompoana mba hitady asa hafa hamelomana ny ankohonany; tsy afaka nifantoka tamin'ny fikarakarana ny tempoly intsony izy ireo. Koa dia nihena ny fivavahana tamin'Andriamanitra. 

"Tena tsara sady tsotra ny rafitra momba ny ampahafolony sy ny fanatitra nomen'Andriamanitra. Maneho izany fa tsy miangatra Andriamanitra satria samy arakaraka ny vola miditra aminy no takina amin'ny mpanankarena sy ny mahantra. Asain'Andriamanitra mamerina ny fahafolon'ny vola rehetra nomen'Andriamanitra antsika isika.

"Miresaka mamba ny rafitra napetrak'Andriamanitra momba ny ampahafolony ny Mal. 3:10. Rehefa mitaky ny handoavana izany Izy, dia tsy miantso ny fahaizantsika mankasitraka na ny falalahan-tanantsika tsy akory. Marina fa tokony ho ampahany amin'ny fifandraisantsika amin'Andriamanitra ny fahaizana mankasitraka, saingy tsy izany no antony tokony hamerenantsika ny ampahafolony. Mandoa ny ampahafolony isika satria nibaiko izany Andriamanitra. An'Andriamanitra ny ampahafolony, ka takiny ny hamerenantsika izany Aminy" - SDAB... (edis. 2) (Boise, Idaho: Pacific Press® Publishing Association, 2005), t. 304. 

Tahaka izay nitranga tamin'ny tempolin'ny Isiraelita dia hitotongana koa ny fiangonantsika raha tsy manohana ny fiangonana amin'ny alalan'ny ampahafolony sy ny fanatitra ny mambra. Ilaintsika rehetra ny manohana ny fiangonan'Andriamanitra mba hahafahantsika manarama ireo olona manao ny asan'Andriamanitra. Dia ho afaka hifaly amin'ny fiankohofana amin'Andriamanitra ao amin'ny fiangonantsika koa isika. Ambonin'izany rehetra izany, raha tsy mandoa ny ampahafolony isika dia tsy afaka ny hitory ny filazantsara amin'ny olon-kafa. Koa tena zava-dehibe izany ny mandoa ny fahafolon-karena sy ny fanatitra.

Ankoatra izay dia mandoa ny ampahafolony koa isika satria napetrak'Andriamanitra ao amin'ny Teniny io rafitra io. Misy fotoana izay tsy anazavan'Andriamanitra ny antony ametrahany zavatra iray. Mangataka antsika fotsiny Izy mba hatoky fa Izy no mifehy ny zava-drehetra ka mba hatoky ny fahendreny isika. Afaka matoky Azy isika araka izany rehefa mametraka ny ampahafolon-karentsika eo am-pelatanany. 

Nahoana no tena zava-dehibe ho an'ny fiainantsika ara-panahy ny fandoavana ny ampahafolony? 

Vakio ny Neh. 13:15,16. Inona no olana noezahin'i Nehemia vahana teto? 

Tsy mora ny mijoro ho an'Andriamanitra rehefa tsy miara-mijoro aminao ny ankamaroan'ny olona. Tsy kivy anefa i Nehemia satria to hijoro ny amin'ny Sabata izy. Efa niteny tokoa mantsy Andriamanitra fa andro masina ny Sabata ka tsy misy tokony hanao raharaha amin'izany. Koa nokendren'i Nehemia izay nahazoana antoka fa manaraka io baiko io avokoa ny olona rehetra tao Jerosalema.

Andro manokana tokoa ny Sabata, ary mampahatsiahy antsika fa Andriamanitra no namorona antsika. Tian'Andriamanitra ny hiarahantsika Aminy mandritra io fotoana io. Amin'ny alalan'izany tokoa mantsy no anavaozan'Andriamanitra antsika sy ny fiainantsika. Tsy ho tontosa anefa izany raha tsy manokana feno io fotoana masina io miaraka Aminy isika.

Tena fitaovana mahery vaika tokoa ny Sabata andro fahafito. Manampy antsika izany hihazona ny finoantsika ho velona mandrakariva rehefa miezaka mitandrina izany noho ny fahasoavan'Andriamanitra isika. Fanomezana avy amin'Andriamanitra tokoa ny Sabata satria manolotra fitsaharana sy fiadanana ho antsika izany.

Vakio ny Neh. 13:17-22. Inona no nataon'i Nehemia mba hampitsaharana ny fivarotana sy ny fividianana amin'ny andro Sabata? 

Satria goverinoran'i Joda i Nehemia, dia tsy maintsy nanampy ny olona izy mba hanaraka ny fitsipika rehetra. Nihorina teo amin'ny lalan'Andriamanitra ny lalan'ny Joda, ka tsy maintsy narovany izany lalana izany, ary tao anatin'izany ny didy momba ny Sabata. Rehefa niala tao Jerosalema i Nehemia, dia navelan'ireo mpitarika hanao izay tiany hatao i Eliasiba sy i Tobia. Angamba efa tezitra tamin'i Nehemia koa ireo mpanapaka sy ny manan-kaja noho ny zavatra nitranga tamin'ny lasa. Tsaroantsika tsara fa nataon'i Nehemia izay namerenan'izy ireo ny fananan'ny malahelo. Noho izany, toa tsy nanohitra ny fiovana nentin'i Eliasiba sy Tobia koa izy ireo.

Nananatra ireo manan-kaja aloha i Nehemia voalohany indrindra. Rehefa izay dia nasainy nohidiana ny vavahadin'ny tanana ary nametraka olona teo amin'ny vavahady izy mba hiambina izany. Inona no nitranga taorian'izay? Nafindran'ny olona ho eny ivelan'ny tanana fotsiny ny tsena mba hialana amin'ny baikon'i Nehemia! Koa nandray fepetra hentitra kokoa i Nehemia ka nandrahona ireo mpivarotra fa hosamborina izy ireo raha mbola miezaka ny hivarotra eny ivelan'ny tanana ihany ny Sabata manaraka. Hitan'ireo mpivarotra fa tsy nisomongamonga i Nehemia, ka tsy niverina tao an-tanana intsony izy ireo taorian'izay. 

Mampitolagaga ny hafanam-pon'i Nehemia ny amin'ny Sabata. Hitantsika omaly fa tena nafana fo ny amin'ny fitandremana araka ny tokony ho izy ny Sabata izy, hany ka nampanantena mihitsy fa "hosamboriko" ireo mpivarotra avy amin'ny firenena hafa. Raha atao amin'ny fiteny hafa dia hoe: izy mihitsy no hiditra an-tsehatra raha tratrany ao an-tanana na teo akaikin'ny vavahady indray izy ireo ny Sabata. Amin'ny maha- goverinora azy dia andraikiny ara-dalana ny manao izay hahazoana antoka fa narahina araka ny tokony ho izy io baiko io. 

"Niteny mafy azy ireo noho ny tsirambina nataony i Nehemia. 'Mona izao zava-dratsy ataonareo izao, no dia mandoto ny andro Sabata hianareo?' hoy ny fanontaniany nampiseho hatezerana nataony tamin'izy ireo. `Tsy nanao toy izao va ny razanareo, ka dia nahatran'Andriamanitsika amintsika sy amin'ity tana.na ity izao loza rehetra izao? Fa hianareo izao dia efa marnpitombo ny fahatezerana mirehitra izay mihatra amin'ny Isiraely amin'ny andotoanareo ny Sabata!' Ary dia nasainy (nohidiana ny vavahadin'i Jerosalema raha vao malomaloka talohan'ny Sabata, ary tsy navela hovohana mandra-pahatapitry ny Sabata'. Koa satria nahatoky an'i Nehemia kokoa ireo zatovony noho ireo izay notendren'ny mpanapaka, dia nametraka azy teo am-bavahady izy mba hamantatra raha nohajaina ny baiko nomeny" - MM, t. 549.

Nampitandrina ny olona momba ny fandotoana ny Sabata sy ny tsy fitandremana izany i Nehemia. Hita miharihary fa nanakoako nandritra ny taona nifandimby, eny hatramin'ny andron'i Jesôsy aza, izany fampitandremana izany. Lasa hentitra momba ny fitandremana ny Sabata tokoa mantsy ny Jiosy taorian'izay, eny fa na dia tamin'ny andron'i Jesôsy aza. Fantatsika izany satria matetika i Jesôsy no nifandahatra tamin'ireo mpitarika jiosy momba ny fitandremana ny Sabata araka ny tokony ho izy.

Vakio ny Mat. 12:1-8; Mar. 3:1-6; Lio. 6:6-11; ary Jao. 5:5-16. lnona no olana eto? Manampy antsika hanazava ny antony nampipoitra izany olana izany ny fahafantarantsika ny fanandraman'ny lsiraely tamin'ny andron'i Nehemia. Amin'ny fomba ahoana?

Nanjary mpandray an-tendrony tokoa ireo mpitarika jiosy teo amin'ny fitandremana ny Sabata hany ka i Jesosy, ilay "Tompon'ny Sabata" (Lio. 6:5) indray no nampangain'izy ireo ho mpandika ny Sabata. Lasa lavitra loatra izy ireo tamin'izany! Ny mahatsikaiky dia izao: tena sarotiny tamin'ny fitandremana ny lalana ireo lehilahy ireo, saingy hadinon'izy ireo ny "lehibe" amin'izany lalana izany, "dia ny rariny sy ny famindrampo ary ny finoana" - Mat. 23:23. 

"Fifaliana ao amin'ny Tompo", tt. 135-149, ao amin'ny TH.

"Tamin'ny n.ametrahan'i Nehemia teo anoloany ny didy sy ny fandrahonan'Andriamanitra mbamin'ny famaizana mahatsiravin.a nihatra tamin'ny Isiraelita noho ny nanambadiany olona ambany noho izy, no namohazan.y ny feon'ny fieritreretan'ireo mpihaino azy, ka dia nanomboka ny asa fanavaozana izay nanaisotra tamin'izany fomba fahatezerana nandrahona nananan'ny Avo Indrindra.

"Nisy anefa tamin'ireo noraisina hanao ny fanompoana masina izay niady ho an'ny vadiny mpanompo sampy, nanambara fa tsy tantiny ny hisaraka amin'izy ireny. Tsy nisy anefa ny fanauakavahana, ary tsy nisy fijerena saranga na toerana. Na mpisorona iza na mpanapaka iza no nandà tsy hisaraka tamin'ny mpanompo sampy, dia nesorina avy hatrany tamin'ny asan'Andriamanitra. Hay zafikelin'ny mpisoronabe, izay nanambady ny zanakavavin'i Sanbala malaza, dia tsy vitan'ny hoe nalaina tamin'ny asany fotsiny, fa noroahina niaraka tamin'izay hiala tany Isiraely. `Tsarovy ireo, ry Andriamanitro ô, hoy ny fivavak'i Nehemia, noho ny nandotoany ny fisoronana, eny, ny faneken'ny fisoronana sy ny Levita" - MM, t. 550 

FANONTANIANA HIFANAKALOZAN-KEVITRA: 

1. Vakio ao amin'ny kilasy ny fanambarana nataon'i Ellen G. White etsy ambony. Ahoana no fahitanareo ny zavatra nataon'i Nehemia? Hentitra loatra ve izy? Sa mety ny fahitanareo ny fampisarahany ireo mpisorona tamin'ny vadiny, eny fa na dia ireo izay toa tena tia ny vadiny aza? Nahoana? Ao anatin'io tontolon-kevitra io ihany, ahoana no ampiharan'ny fiangonana arnim-pitiavana sy amim-piheverana ny fitsipika rehefa misy mambra manota, kanefa koa sady hentitra no tsy mampihena ny fenitry ny fahamarinan'Andriamanitra?

2. Nanao ratsy ny olona tamin'ny andron'i Nehemia, ka tafaroboka tsikelikely ary nihalalina kokoa hatrany tao amin'ny fahotana izy ireo. Nahoana isika no tsy maintsy mitandrina mba tsy hanao tahaka izany? Ahoana no iarovantsika ny tenantsika amin'io loza mananontanona io?