Lesona 6 : Namaky ny lalàna i Ezra

Hodinihina mandritra ny herinandro : Neh. 8:1,2; Neh. 8:3; Neh. 8:4-8; Neh. 8:9-12; Neh. 8:13-18. Neh. 8:13-18.

Tsianjery: « Dia novakiny mazava ny teny tao amin'ny bokin'ny lalan'Andriamanitra, sady nohazavainy tsara ny heviny, ka dia azon'ny olona tsara ny teny novakina » - Neh. 8:8.

Voatsangana ny mandan'i Jerosalema. Tontosan'ny Isiraelita ny asa lehibe tamin'ny fametahana ny vavahady, teo ambany fitarihan'i Nehemia. Rehefa voatsangana ny manda dia talanjona ireo firenena manodidina ka niaiky fa "Andriamanitray no nahavitana izany asa izany" - Neh. 6:16. Niaiky ireo fahavalo fa tena misy ny Andriamanitry ny Isiraely, satria na dia teo aza ny fanoherana tsy mampino sy ny fankahalana nihatra tamin'ny Isiraelita, dia vitany ihany ny asa izay nasaina nataony.

Rehefa vita ny fananganana ny manda dia nanendry governora hanapaka an'i Jerosalema i Nehemia (Hanany rahalahiny) sy mpitarika ny fiambenana ny tan.ana (Hanania). Ny fahatokiany sy ny fahitsiany ary ny fahatahorany an'Andriamanitra no nifidianana ireo lehilahy ireo (Neh. 7:2), fa tsy ny noho ny tetiarany. Tamin'ny volana Elola no nahavitana ny manda (volana fahenina, Neh. 6:15).

Inona indray no raharaha hataon'ny Jiosy izao? Maneho amintsika ny toe-javatra nitranga manaraka ny Neh. 8-10. Asehon'ireo toko ireo fa maniry ny hankato ny lalan'Andriarnanitra amin'ny fony rehetra ny Jiosy; nameno hafaliana ny fony izany didin'Andriamanitra izany. Tamin'ny volana Tishri no nisehoan'izany zava-mahafinaritra izany (Neh. 8:2), Tishri izay volana fahafito. Ho hitantsika ny maha-fotoana manan-danja izany teo amin'ny tantaran'ny Isiraely.

Vakio ny Neh.8:1,2.  Inona no ambaran'izany amintsika momba ny Ianjan'ny Tenin'Andriamanitra ho an'ny olona?

Rehefa vitan'ny Jiosy ny fananganana ny manda ary niverina nankany Jerosalema izy ireo, dia nivory teo amin'ny toerana malalaka tao Jerosalema tamin'ny volana fahafito izy ireo. Iray amin'ireo volana manan-danja indrindra ho an'ny Isiraelita ny volana Tishri, satria mandritra izany volana izany no ankalazan'ny Jiosy ny andro firavoravoana momba ny trOmpetra (fiomanana ho amin'ny fitsaran'i Jehovah, andro voalohany amin'ny herinandro), ny Andro Fanavotana (andro fitsarana, andro fahafolo amin'ny volana), ary ny andro firavoravoana fitoerana amin'rKy-trano rantsan-kazo (ho fahatsiarovana ny fanafahan'Andriamanitra avy tany Egipta sy ny fitantanany nandritra ny dia natao tany an'efitra, andro fahadimy ambin'ny folo amin'ny volana). Amin'ny andro voalohany amin'ny volana no anaovana ny fivoriana; amin'izany no ankalazana ny andro fitsofana triimpetra. Miantso ny lehilahy sy vehivavy eo amin'ny firenena ny mpitarika ho amin'izany fivoriana manokana izany, mba hanomezana azy ireo fahafahana mahalala ny amin'ny Andriamaniny sy ny tantarany, amin'ny alalan'ny famakiana ny

Nasain'ny vahoaka i Ezra hitondra ny bokin'ny Mosesy teo anatrehan'izy ireo, sy hamaky izany. Nanamboatra lampihazo, polipitra hanaovany izany mihitsy aza izy ireo. Tsy noteren'ny mpitarika hanao izany ireo vahoaka; tsy izany, fa izy ireo mihitsy no niteny tamin'i Ezra mba hitondra ny boky. Azo heverina fa nanomboka teo amin'ireo bokin'i Mosesy no novakin'i Ezra tamin'ny vahoaka, izay ahitana ny lalana nomena an'i Mosesy teo an-tendrombohitra Sinay.

Vakio ny Deo. 31:9-13. Inona no nambaran'ny Tompo tamin'izy ireo, ary Inona no lesona azontsika raisina avy amin'izany?

Ao amin'ny Deo. 31:9-13 dia manambara amin'ny Isiraelita i Mosesy mba hivory sy hamaky ny lalan'Andriamanitra. Nasainy namaky ny lalana izy ireo mandritra ny andro firavoravoana fitoerana amin'ny trano rantsan-kazo. Nambaran'i Mosesy fa tokony hamaky ny lalan'i Jehovah amin'ny lehilahy sy ny vehivavy ary ny ankizy sy ny vahiny eo amin'ny tany ireo mpitarika. Ambaran'ny Neh. 8:1 fa nivory "tahaka ny olona iray izy rehetra". Mona no ambaran'izany amintsika momba ny maha-zava-dehibe ny firaisana eo amin'ny mpiray finoana?

Nentin'i Ezra hovakina teo amin'ny vahoaka ny lalàna. Omaly isika dia nametra-panontaniana ny amin'izay ampahany amin'ny lalana novakiny. Ny didy folo ve no naverimberiny novakina nandritra ny tapak'andro? Mba ho fanampiana antsika amin'ny famaliana izany fanontaniana izany dia tokony ho takatsika ny atao hoe "lalana". Tokony ho fantatsika fa ny antsoina hoe bokin'ny lalana dia ireo boky dimy nosoratan'i Mosesy, manomboka amin'ny Genesisy hatramin'ny Deoteronomia, fantatra amin'ny hoe Torah hebreo. Ny teny hoe "lalàna", araka izany, dia mahakasika ny ampahany kely ihany amin'izay voalaza ao amin'ny famakian-teny; mety kokoa ny handikana izany amin'ny hoe "torolalana". Torolalana avy amin'Andriamanitra izay mampahafantatra antsika ny lalàna tokony hizorana izany, mba hahatrarantsika ny tanjona. Rehefa namaky izany i Ezra dia nahare ny tantarany amin'ny maha-vahoakan'Andriamanitra azy ny olona, nanomboka tamin'ny Famoronana hatramin'ny andron'i Josoa. Tamin'ny alalan'ny tantara sy ny hira, ny tononkalo sy ny vavaka ary ny lalàna no nampahatsiahivana azy ny tolona natrehiny tamin'ny fanarahana an'Andriamanitra sy ny fahatokian'Andriamanitra tamin'izy ireo. Ao anatin'ny Torah ny "lalàna"; kanefa mihoatra noho izany no ao; hita ao amin'izany ny tantaran'ny vahoakan'Andriamanitra ary asehony miavaka koa ny fitarihan'Andriamanitra. Ao amin'izany no ahitan'ny fiarahamonina ny fiaviany sy ny maha-izy azy.

Vakio ny Neh. 8:3; Deo. 4:1; Deo. 6:3,4; Jos. 1:9; Sal. 1:2; Ohab. 19:20; Ezek. 37:4; ary ny Mat. 17:5. Inona no ampianarin'ireo andininy ireo antsika mikasika ny fianarana ny Baiboly? Inona no tokony hataontsika mba hahatakarana izany bebe kokoa?

Maniry ny hahafantatra bebe kokoa momba ny lalan'Andriamanitra ny vahoaka. Inona no anton'izany? Aza hadinoina fa namaky ny lalàna tamin'izy ireo hatramin'ny fotoana nahatongavany tany Jerosalema efa ho 13 taona i Ezra. Nanolo-tena ho amin'ny asan'Andriamanitra izy ary vonona ny hitondra fiovana. Nisy zava-mahatalanjona nitranga rehefa namaky ny lalàna isaky ny taona nifanesy i Ezra, nanjary zava-misy teo amin'ny fiainan'ny olona ny tenin'Andriamanitra. Izany no antony nangatahan'izy ireo ny hamakian'i Ezra taminy ny lalàna rehefa vitany ny fananganana ny manda; liana ny amin'ny fahalalana bebe kokoa ny momba an'Andriamanitra izy ireo. Nahafaly azy ireo indrindra ny nanatrika ny fivoriana handrenesany an'i Ezra manao ny vakiteny, feno fanajana an'Andriamanitra ny fony ary naniry fatratra ny hahafantatra Azy bebe kokoa izy ireo. Tahaka izany koa no tokony hamenoantsika ny saintsika amin'ny Baiboly; rehefa izany dia hanky ny hamenoan'Andriamanitra ny fiainantsika isika.

Vakio ny Neh. 8:4-8. Araka izay hitantsika ao amin'ireo andalan-teny ireo, iza no nanampy an'i Ezra namaky ny lalana tamin'ny vahoaka?

Nisy vondron-dehilahy niisa 13 anankiroa nitsangana niaraka tamin'i Ezra nandritra ny famakiana ny lalàna. Nanampy azy namaky ny Tenin'Andriamanitra ireo 13 voalohany (Neh. 8:4), ary ireo 13 faharoa kosa nanampy azy tamin'ny fanazavana ny vakiteny (Neh. 8:7). Tsy manana fanampim-panazavana momba ny nanatanterahana izany teo an-kalamanjana isika, kanefa azo heverina fa nihazona ny Torah ireo lehilahy nanampy tamin'ny famakian-teny (mavesatra ny horonan-taratasy hebreo ka nilana olona hamadika izany), ary nifandimby namaky izany. Nitady ny fomba hanatrarana ny rehetra teo amin'izany toerana malalaka izany izy ireo.

Inona koa no nataon'ireo lehilahy ireo mba hanampiana an'i Ezra? "Dia novakiny mazava ny teny tao amin'ny bokin'ny laldn'Andriamanitra, sady nohazavainy tsara ny heviny" - Neh. 8:8. Inona no tena hevitr'io andininy io? Mety ho nanazava ny hevitry ny lalana izy ireo, na koa nandika izany tamin'ny fiteny azon'ny olona. Novakin'i Ezra taminy tamin'ny teny hebreo izany, kanefa azo heverina fa maro tamin'ireo Jiosy no tsy nahazo ny teny hebreo. Aoka tsy hohadinoina fa nipetraka tany Babilôna nandritra ny taona maro ireo vahoaka ireo; teny Arameanina anefa no itenenan'ny Babilônianina, ka azo heverina fa tsy takatry ny rehetra mora foana ny teny hebreo, indrindra ireo taranaka taty aoriana. Nahazo fanazavana na famelabelarana avy amin'ireo izay namaky ny Baiboly koa izy ireo. Manome aina ny teny vakina sy mandrisika ny mpihaino hampihatra manokana izay teny reny ny fitorian-teny sy ny fanazavana.

Vakio ny Asa. 8:26-38. Inona no nitranga teto izay mitovy amin'izay nitraga tany Jerosalema ao amin'ny Neh. 8:4-8? Inona no lesona azontsika sintonina avy amin'ny fampitahana ireo tantara roa ireo?

Amin'ny maha-Protestanta antsika dia inoantsika fa tokony hanana fahalalana ny Baiboly ho an'ny tenany ny olona tsirairay, ka tsy tokony hanaiky an-jambany izay lazain'ny hafa mikasika ny fahamarinana ara-Baiboly fa hanamarina izany. Hitondra soa ho antsika koa- ny fampianarana ny hafa.

Nitsangana ny vahoaka rehefa nanokatra ny Tenin'Andriamanitra, dia ny Torah hebreo i Ezra. Nisaotra an'Andriamanitra izy mialoha ny namakiany izany. Rehefa avy namaky izy, dia niray feo ny olona namaly hoe: "Amena, Amena" - Neh. 8:5,6, ary nanandra-tanana. Dia niondrika izy ireo sady niankohoka tamin'ny tany.

Vakio ny Neh. 8:9-12. Nahoana ireo mpitarika no niteny tamin'ny olona mba tsy halahelo na hitomany?

"Toy izany koa, tamin'ny taona taty aoriana, rehefa novakina tamin'ny babo niverina avy tany Babilôna ny lalan'Andriamanitra, ka nitomany ny vahoaka noho ny fandikan-dalema nataony, dia nolazaina ny teny feno fitiavana manao hoe: "Aza malahelo .....Mandehana, hano ny matavy, ary sotroy ny mamy, dia mba anatero anjara izay tsy manan-javatra voavoatra; fa masina ho an'ny Tompontsika ity andro ity; koa aza malahelo hianareo, fa ny fifaliana avy amin'i Jehôvah no fiarovana mafy ho anareo" - Neh. 8:9,10." TMF, t. 182.

Rehefa nihaino ny tenin'Andriamanitra ireo vahoaka dia tohina ny fony noho ny fahatsapany ny fahotany, ka nanomboka nitomany. Rehefa miseho amintsika Andriamanitra dia manomboka takatsika ny fitiavany sy ny fahatsarany ary ny famindrampony sy ny fahatokiany, ary tsapantsika koa ny fahalementsika sy ny fahadisoantsika, ary takatsika fa tsy afaka ny hamonjy ny tenantsika isika. Manampy antsika hahita ny fahamasinan'Andriamanitra ny Baiboly, ary rehefa hitantsika izany dia ho hitantsika fa maharikoriko ny fahotantsika. Izany no antony nitomanian'ireo olona tao Jerosalema. Tsy tian'Andriamanitra anefa ny alahelovany ka nanambara izao teny izao taminy i Nehemia sy i Ezra ary ireo Levita: "aza malahelo hianareo, fa ny fifaliana avy amin'i Jehovah no fiarovana mafy ho anareo" - Neh. 8:10. Eny tokoa, tsy nahomby izy ireo tamin'ny lases, kanefa azony atao ny rnitoky amin'ny herin'Andriamanitra mba hamonjy azy sy hanova azy ho olom-baovao.

Tamin'ny andro fitsofana trômpetra no namakian'i Ezra ny andro masina izany, izay itsofana ny trompetra. Izany no mampahatsiahy ny olona ho vonona ho amin'ny andro izay hitsaran'i Jehôvah ny olony, izay hitranga afaka hafoloana. Mila manomana ny fony ny vahoaka, ary izany indrindra no antony itomaniany. Nilaza taminy anefa ny mpitarika azy ireo fa ren'Andriamanitra ny fitomaniany, koa fotoana tokony hifaliany amin'ny famelan-keloka avy amin'Andriamanitra izao.

lnona no ambaran'izany amintsika mikasika ny faharatsian'ny fahotana ka nahatonga ny fanomboana an'i Jesôsy teo amin'ny hazo fijaliana ho hany vahaolana ho an'ny fahotana sy fanantenana ho antsika?

 "(...) fa ny fifaliana avy amin'i Jehovah no fiarovana mafy ho anareo." - Neh. 8:10. Mampahatsiahy antsika ireo teny ireo fa tian'Andriamanitra ny hahafaly antsika, ary anisan'ny planiny ho an'ny fiainantsika izany. Ny fahafantarana Azy sy ny fitiavany no hahazoantsika fifaliana. Zavatra tokony hataontsika isan'andro ny mifaly ao amin'Andriamanitra, noho ny fahatsarany sy noho ny amin'ny zava-drehetra nomeny antsika. Ho fanampinIzany, ny fifaliana ao amin'i Jehôvah dia manome ny hery hoenti-miatrika ny fiainana sy izay mety ho zava-tsarotra eo amin'ny lalantsika.

Vakio ny Neh. 8:13-18. Inona no nitranga teto ary inona no arnbaran'izany amintsika momba ny vahoaka sy ny mpitarika azy tamin'izany fotoana izany?

Nanatona an'i Ezra ny mpitarika ny vahoaka nony ampitso, naniry ny hahalala bebe kokoa momba ny Baiboly izy ireo. Nasehony fa maniry ny hitarika ny fiarahamonina misy azy ho eo amin'Andriamanitra izy ireo. Takany fa tsy azony atao ny hitarika ny vahoaka ho eo amin'ny lala-marina raha tsy efa nitady an'Andriamanitra sy nikatsaka fahalalana avy Aminy aloha izy ireo.

Vakio ny Lev. 23:39-43. Inona no nasain'Andriamanitra nataon'ny Isiraelita? Nahoana izy ireo no nomena izany baiko izany?

Mariho ny Neh. 8:15, milaza ny andalan-tSoratra Masina fa nanao "araka ny voasoratra" izy ireo. Eto isika dia mahita ohatra iray hafa ny amin'ny fanirian'izy ireo hankath ny Tenin'Andriamanitra an-tsakany sy an-davany noho ny nianarany ny leson'ny fankatoavana taorian'ny 70 taona naha-andevo azy. Nasaina nankalaza ny andro firavoravoana izy ireo ao amin'ny Levitikosy, ary nilazana hoe: "mifalia hafitoana eo anatrehan'i Jehôvah Andriamanitrareo hianareo" - Lev. 23:40. Tian'Andriamanitra ny hahatsiarovan'ny olony ny famelan-keloka sy ny famindrampony, dia ho faly izy ireo noho ny amin'izay nataon'ny Tompo ho azy. Nahoana no zava-dehibe ny mifaly ao amin'i Jehôvah mandritra fotoan-tsarotra?

Vakio ny "Famakiana ampahibemaso ny lalàn'Andriamanitra", tt. 541-545 ao amin'ny MM.

"Ny fanehoana ny finoany no hany sisa tokony hataony. Fa rehefa nanaiky ny fibebahany Andriamanitra, dia azony natao ny nifaly fa azo antoka ny famelana ny helony ary handray ny tombontsoa avy any an-danitra indray izy (...)

"Manome fifaliana maharitra ho a.n'ny mpino ny fibebahana marina. Rehefa manaiky ny fitaoman'ny Fanahy ny mpanota iray, dia ho fantany ny helony sy ny fahadisoany ka hivalozany tsy hatao intsony, amin'ny fiarahana amin'ny fahamasinan'Ilay Dokotera lehibe manasitrana ny fanahy. Hitany fa meloka ny tenany noho ny fandikany ny lalàna, kanefa aoka tsy hanary toky izy, fa efa nomena azy sahady ny famelan-keloka. Tokony hifaly izy rehefa mahatsapa ny famelana ny fahotany, noho ny fitiavan'llay Ray any an-danitra izay mamela be dia be ny heloka vita. Voninahitr'Andriamanitra mantsy ny manisy manodidina ny mpanota mibebaka rehetra ny fiahiany be fitiavana sy ny mamehy ny ratrany, ny manasa ny fahotany ary ny mampitafy azy ny akanjom-pamonjena." - MM, tt. 544,545.

FANONTANIANA HIFANAKALOZAN-KEVITRA:

1. Inona no fepetra hahazoanao ny "fifaliana avy amin'i Jehôvah" - Neh. 8:10 ho herinao? Misy zavatra tokony hataontsika ye mba hiainantsika ny fa nandramana mikasika ny herin'Andriamanitra sy ny famelan-keloka avy Aminy ea amin'ny fiainantsika? Raha eny, inona izany?

2. Tokony halahelo noho ny fahotantsika isika, kanefa mifaly ao amin'ny Tompo koa. Ahoana moa no hanatanterahana izany zavatra roa toa mifanohitra izany? Ahoana no anampian'ny laian'Andriamanitra sy ny Filazantsara antsika amin'izany?

3. Vakio ny Rom. 3:19-24. 3. Vakio ny Neh. 8:10: "Mandehana, hano ny matavy, ary sotroy ny mamy, dia mba anatero anjara izay tsy manan-javatra voavoatra; fa masina ho an'ny Tompontsika ity andro ity koa aza malahelo hianareo, fa ny fifaliana avy amin' Jehôvah no fiarovana mafy ho anareo". lnona no ampianarin'io andininy io antsika momba ny fomba samy hafa hahafahantsika mifaly ao amin'i Jehôvah?